केन्द्रीय अनुसन्धान व्युरो (सिआईवी) का प्रहरी नायव उपरीक्षक मदनजीत महराले मोफसलमा भन्दा पनि शहरी क्षेत्रमा रहेका सहकारी संस्था समस्याग्रस्त बन्दै गएको बताए । ललितपुर जिल्ला बचत तथा ऋण सहकारी संघले आयोजना गरेको साकोस अध्यक्षहरुको गोष्ठीमा ‘सहकारी क्षेत्रमा कानुन पालनाको विद्यमान अवस्थाः कानुन पालनामा नेतृत्वको जवाफदेहीता’ विषयमा कार्यपत्र प्रस्तुत गर्दै उनले न्युरोडक्षेत्रका मात्र ८ सय सहकारी बन्द भएको उल्लेख गरे। ठुलो रकमलाई भन्दा पनि सानो रकम फिर्तालाई प्राथमिकता दिन उनले आग्रह गरे।

सहकारीको नियमनलाई केन्द्रीकृत गरिदिएको भए सहकारीमा यतिको समस्या नआउने उनले जनाए । कतिपय संस्थाले सामाजिक सञ्जाल मार्फत बचत फिर्ता गर्ने बताए पनि सहकारीका सञ्चालक फरार रहेको उनले सुनाए । नियमनकारी निकायबाट प्रभावकारी नियमन नहुँदा सहकारीमा समस्या आएको उनको भनाई छ । एउटै परिवारका सदस्य संस्थाको सञ्चालक हुँदा र मिलेमतोमा ऋण लगानी गर्दा पनि सहकारीमा समस्या बढेर गएको उनले जानकारी दिए । ‘कतिपय संस्थाले ऋणी सदस्यले ऋण चुक्ता गर्दा पनि धितो लिलाम गरेको गुनासो सिआईवीमा आउने गरेको छ उनले थपे, कतिपय संस्थाले व्यक्तिगत कम्पनी खोलेर सदस्यको बचत दुरुपयोग गरेको पाइयो । सञ्चालकले आफुलाई मालिक र सदस्यलाई ग्राहकको व्यवहार गर्दा पनि समस्या आएको छ ।’

सहकारीको सफट्वेयर तोडमोड गरी ऋणीले तिरेको रकमलाई इन्ट्री नगरी व्यक्तिले दुरुपयोग गरेको समेत अनुसन्धानको क्रममा भेटिएको महाराले बताए । ब्याजको प्रलोभन देखाएर गैर सदस्यबाट समेत बचत लिएको उनले जनाए । संस्थाहरुले श्वेतपत्र जारी गरी यति समयभित्र सदस्यको बचत फिर्ता गर्छौं भनेर विश्वास दिलाउन सके अहिलेको धेरै समस्या समाधान हुने उनको बुझाई छ। आर्थिक बर्ष २०७७/७८ सम्म सहकारीको उजुरी खासै नआएको उनले जानकारी दिए । आर्थिक बर्ष २०८८/७९ मा सहकारीको गुनासो बढेर गएको र सिआईवीमा ४३ वटा उजुरी परेको र त्यस मध्ये ४१ वटा संस्थालाई मुद्धा चलाइएको थियो । गत आर्थिक बर्ष २०७९/८० मा देश भरका १०३ वटा सहकारी संस्थाको उजुरी परेको र त्यस मध्ये ८२ वटा संस्थालाई मुद्धा चलाई ५८४ जनालाई कारवाही गरेको सिआईबीले जनाएको छ ।