सोमबार, मंसिर ७ गते २०८३

सुनचाँदीको चमकमा ‘ब्रेक’, अझै घट्ला कि फेरि बढ्ला मूल्य ?


मंसिर ६, २०८३ आइतबार
सुनचाँदीको चमकमा ‘ब्रेक’, अझै घट्ला कि फेरि बढ्ला मूल्य ?

केही महिनाअघिसम्म लगातार नयाँ कीर्तिमान बनाउँदै अघि बढेको सुनचाँदीको मूल्य अहिले तीव्र ओरालो लागेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सुन उच्चतम मूल्यबाट करिब ३७ प्रतिशत र चाँदी झन्डै ६५ प्रतिशतसम्म सस्तो भएको छ। अमेरिकी डलरको मजबुती, ब्याजदर बढ्ने अपेक्षा र लगानीकर्ताले नाफा सुरक्षित गर्न थालेपछि बहुमूल्य धातुको मूल्यमा दबाब परेको हो।

सन् २०२६ को जनवरीमा प्रतिऔँस पाँच हजार ५९५ अमेरिकी डलरसम्म पुगेको सुन नोभेम्बर २० सम्म आइपुग्दा करिब तीन हजार ५१४ डलरमा झरेको छ। त्यस्तै, प्रतिऔँस १२१ डलर नाघेको चाँदी पनि ४०–४३ डलरको हाराहारीमा आएको छ। सुनको मूल्य एक सातामै करिब नौ प्रतिशत घट्नु आठ महिनायताकै ठूलो साप्ताहिक गिरावट हो।

नेपालको बजारमा पनि यसको प्रभाव देखिएको छ। जनवरीमा प्रतितोला तीन लाख ३९ हजार तीन सय रुपैयाँसम्म पुगेको सुन नोभेम्बर २० मा दुई लाख ४५ हजार चार सय रुपैयाँमा झरेको थियो। यस अवधिमा प्रतितोला ९३ हजार नौ सय रुपैयाँले मूल्य घटेको छ।

किन घटिरहेको छ सुनचाँदी ?

सुनचाँदीको मूल्य घट्नुको प्रमुख कारण अमेरिकी डलरको मजबुती र ब्याजदर बढ्ने अपेक्षा हो। अमेरिकी केन्द्रीय बैंकले ब्याजदर बढाउन सक्ने संकेत दिएपछि लगानीकर्ताको आकर्षण सुनबाट सरकारी ऋणपत्रतर्फ सरेको छ। सुनबाट ब्याज आम्दानी नहुने भएकाले ब्याजदर बढ्दा यसको आकर्षण तुलनात्मक रूपमा कमजोर हुन्छ।

त्यस्तै, उच्च मूल्यमा पुगेपछि लगानीकर्ताले नाफा सुरक्षित गर्न सुन बिक्री गर्न थालेका छन्। सेयर बजारमा आएको उतारचढावका कारण घाटा पूर्ति गर्नसमेत केही लगानीकर्ताले सुन बिक्री गरेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।

अर्कोतर्फ, चाँदीको मूल्यमा औद्योगिक मागको प्रभाव पनि परेको छ। सौर्य ऊर्जा, विद्युतीय सवारीसाधन र विद्युतीय उपकरणमा प्रयोग हुने चाँदीको माग तथा खपतको अनुमानमा आएको परिवर्तनले यसको मूल्यलाई प्रभावित गरेको छ।

फेरि बढ्ने आधार छन्

पछिल्लो गिरावटका बाबजुद सुनको दीर्घकालीन माग कमजोर भइसकेको छैन। विश्वका केन्द्रीय बैंकहरूले सुन सञ्चिति बढाउने क्रम जारी राखेका छन्। विश्व सुन परिषद्का अनुसार सन् २०२६ को पहिलो नौ महिनामा केन्द्रीय बैंकहरूले ६७५ टन सुन थपेका छन्।

विश्वव्यापी आर्थिक अनिश्चितता, बढ्दो सरकारी ऋण, मुद्राको क्रयशक्ति घट्ने जोखिम र भूराजनीतिक तनावले पनि सुनलाई दीर्घकालमा आकर्षक लगानीको माध्यम बनाइराख्न सक्छ।

रोयटर्सले अक्टोबरमा गरेको विश्लेषक सर्वेक्षणले सन् २०२७ मा सुनको औसत मूल्य प्रतिऔँस चार हजार ६५० डलर पुग्न सक्ने अनुमान गरेको छ। त्यस्तै, चाँदीको औसत मूल्य ६६.७५ डलर रहने प्रक्षेपण छ। यद्यपि, यी अनुमान हुन्, निश्चित मूल्य होइनन्।

आगामी दिनमा सुनचाँदीको मूल्य मुख्यतः अमेरिकी ब्याजदर, डलरको अवस्था, केन्द्रीय बैंकको खरिद र विश्व अर्थतन्त्रको दिशाले निर्धारण गर्नेछ। ब्याजदर बढ्ने क्रम जारी रहेमा मूल्यमा थप दबाब पर्न सक्छ। तर ब्याजदर घट्ने संकेत देखिएमा वा विश्वव्यापी आर्थिक तथा राजनीतिक जोखिम बढेमा सुनको मूल्य पुनः उकालो लाग्न सक्छ।

नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय मूल्यसँगै अमेरिकी डलरको विनिमय दर र स्थानीय बजारको मागले पनि मूल्य निर्धारण गर्छ। त्यसैले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा आएको गिरावटअनुसार नै नेपालमा मूल्य घट्छ भन्ने हुँदैन।