सामुदायिक रुपमा चलेका काभ्रेको सहकारी संस्थामा अहिलेसम्म कुनै समस्या देखिएको छैन । सदस्य र समुदाय केन्द्रीत सहकारी संस्थामा सदस्यहरुको विश्वास उही रहेको र बचत आउने क्रम पनि नरोकिएको काभ्रेका सहकारीकर्मीले बताएका छन् । सदस्यले आवश्यकता अनुसार आफनो बचत राख्न, झिक्ने गरिरहेको र बचत फिर्तामा कुनै समस्या नभएको सहकारीकर्मीहरुले बताए । संस्थाहरुले सदस्यको आवश्यकताका आधारमा २० देखि २५ लाखसम्मको ऋण लगानी समेत गर्दै आएका छन् ।
आभाष बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाका मुख्य प्रबन्धक सुभाष बैद्यले कतिपय सञ्चालकहरुको क्रियाकलापले सहकारीको बदनामी भएको बताएका छन् । सबै सहकारीलाई एउटै डालोमा हालेर तुलना गर्न नमिल्ने भन्दै उनले सदस्यबाट बचत लिएर व्यक्तिगत फाइदाका लगानी गर्नेहरु सहकारीकर्मी नै नभएको उनले प्रष्ट पारे । सहकारी आफैमा गलत नभएको तर कतिपयले सहकारीलाई गलत तरिकाले प्रयोग गर्दा अहिलेको समस्या आएको उनको बुझाई छ ।
त्यसैगरी कतिपय सदस्यले संस्थाका सञ्चालकहरुको बारेमा केही नबुझी व्याजको लोभमा परेर ठूलो बचत जम्मा गर्दा अहिले समस्या परेको उनले उल्लेख गरे । सहकारी विभागले सन्दर्भ व्याजदर १६ प्रतिशत तोकेको अवस्थामा त्यो भन्दा बढीमा लगानी गर्न पाईदैन तर कतिपय सहकारी संस्थाले १६ प्रतिशत भन्दा माथि व्याज दिएर बचत लिएका छन् । लगानी नै १६ प्रतिशत भन्दा बढीमा गर्न नपाईने अवस्थामा व्याजको लोभमा बचत नगर्न सदस्यहरुलाई उनको सुझाव छ । सहकारीले सदस्य शिक्षामा जोड दिनुपर्ने बेला आएको बताउँदै उनले अब सहकारी शिक्षा मार्फत बैंक, फाइनान्स र सहकारीबीचको फरक बताउनु पर्नेमा उनको जोड छ । त्यसैगरी सदस्यलाई व्याजदर र बजारका बारेमा पनि बुझाउन आवश्यक रहेको छ ।
आभाष सहकारीले सदस्यको आवश्यकता अनुसार व्यापार व्यवसायमा १५–२० लाख ऋण लगानी गर्दै आएको छ । नियम विपरित चलेका र अनुत्पादक क्षेत्रमा ऋण लगानी गरेका सहकारीमा बचत फिर्ताको समस्या रहेको उनले जानकारी दिए । ‘लगानीका आफनै प्रकिया हुन्छन्’, उनले भने ‘अन्धाधुन्दा लगानी गरेका र सञ्चालकले नै सदस्यको बचत चलाएका केही सहकारीमा बचत फिर्ताको समस्या छ । ‘स्थानियले सञ्चालन गरेको बचत ऋण, बहुउदेश्यीय र कृषि कुनै प्रकारका सहकारीमा समस्या नरहेको उनले बताए । समस्यामा पर्ने सहकारीहरु अन्य जिल्लाबाट आइ सेवाकेन्द्र खोलेका वा बाहिर जिल्लाबाट आएर सहकारी सञ्चालन गरेकाहरु नै रहेका छन् । सहकारीको सञ्चालक को हुन्, उनीहरुको पृष्ठभुमि के हो, केही नबुझी सदस्य बनेर काराबार गरेकाले कतिपय सदस्य अहिले समस्यामा परेका छन् । स्थानियले सञ्चालन गरेको र कर्मचारी पनि स्थानिय नै भएको सहकारीमा कुनै समस्या देखिएको छैन । सहकारीले ऐननियम मानेर सिष्टममा चलेको भए अहिले देखिएको जस्तो विकराल समस्या आउने थिएन । ऐन नियम पालना गरेका सहकारीमा समस्या नआएको भन्दै उनले थपे, ‘समस्यामा परेका सहकारीमा सरकारले पनि अनुगमन गर्न सकेन भने उनीहरु स्वंयले पनि ऐननियमलाई मानेनन् । सहकारी स्वनियमनमा चल्ने संस्था भए पनि त्यसको पालना संस्थाहरुले गरेनन्, मनोमानी ढंगले संस्था चलाए । ऋणको व्याजको सिमा छैन भने पछि बचतको ब्याजको सिमा हुने कुरै भएन ।’
वित्तीय कारोवार गर्ने संस्था भएकाले वित्तीय अनुशासनमा चल्नु पर्नेमा उनको जोड छ । वित्तीय ज्ञान नै नभएका व्यक्तिहरुले सहकारी सञ्चालन गरिराखेका छन् । यसले पनि दुर्घटना ल्याएको उनको बुझाई छ । देखासिखी र होडबाजीमा सहकारी खोले र सहकारीका बारेमा अध्ययन छैन, ज्ञानको अभाव छ । यसरी अन्धाधुन्दा तरिकाले अगाडि बढ्दा सहकारीहरु समस्यामा परेको उनको भनाई छ । सहकारी संस्थाले नियमित रुपमा वित्तीय विवरण प्रकाशित गरेको छ कि छैन्, नियमित साधारण सभा भएको छ कि छैन, सञ्चालक समितिमा कस्ता व्यक्ति छन्, सञ्चालक समितिले हिसाबकिताब पारदर्शी ढंगले प्रस्तुत गरेका छन् की छैनन्, संस्थाको नियमित रुपमा नियमन अनुगमन भईराखेको छ कि छैन यी सबै कुराको अध्ययन गरेर मात्र सदस्य बन्न उनले सुझाए । अर्कोतर्फ सहकारीहरुले पनि सहकारी शिक्षा शिविर सञ्चालन गरी सदस्यलाई सहकारीको महत्वको बारेमा बताउनु पर्ने उनले बताए ।
जिल्लाको समस्या विकराल नबनेको र सबै पक्ष मिलेर गए समस्या समाधान गर्न सकिने उनले बताए । जिल्लामा रहेका सहकारीले प्रकाशन गरेको वित्तीय विवरण हेर्दा तरलता २० प्रतिशत माथि रहेको छ । सहकारीमा डरलाग्दो अवस्था आउन मासिक रुपमा तरलता घट्दै गएको अवस्था हुनपथ्र्यो । तर त्यो अवस्था जिल्लामा छैन । बचतमा वृद्धि हुँदै गएकाले तरलता बढेको अवस्था छ । राम्रा सहकारी संस्थामा शेयर पुँजीका साथै क्रमिक रुपमा बचत वृद्धि हुँदै गएको अवस्था रहेकाले ढुक्क भएर कारोबार गर्न उनको सुझाव छ । जुन संंस्था बदनियत राखेर सञ्चालन भएका छन् र वित्तीय विवरण प्रकाशन गरेका छैनन् त्यस्ता संस्थामा भने सजग भएर मात्र कारोवार गर्न उनले जनाए ।
