आइतबार काठमाण्डौ–पोखरा उडानमा रहेको यति एअरलाइन्सको N9-ANC, ATR72 विमान दुर्घटनामा ६८ जनाले ज्यान गुमाउन पुगे भने ४ जनाको अवस्था अज्ञात रहेको छ । चालक दलका ४ सहित ६८ यात्रु उक्त विमानमा सवार थिए । नेपालको आन्तरिक उडान इतिहासमा सबैभन्दा बढी जनधनको क्षति यसपटक भयो । नेपालमा विमान उडान शुरूभएयता १०० भन्दा बढी दुर्घटना भइसकेका छन् भने ९०० जना भन्दा बढीले ज्यान गुमाएका छन् ।
विश्वमा हवाइ उड्डयनको इतिहास अध्ययन गर्दा दुर्घटनाको संख्या घट्दै गएको देखिएतापनि उडान सुरक्षाको सुनिश्चितता भने हुन सकेको देखिँदैन । सन् २०१३ देखि २०१७ को तत्थ्यांकले विश्वमा वार्षिक औसत १५५० दुर्घटना हुने गरेको देखिन्छ । जबकि सन् १९८२ देखि १९८४ सम्म वार्षिक ३५०० माथि दुर्घटना अंकित भएका छन् ।
अधिकांश हवाइ उड्डयनसम्बन्धी दुर्घटनाहरू अवतरण वा टेकअफको समयमा हुने गरेको तथ्यांक विष्लेषणले देखाउँछ । ऐतिहासिक उड्डयन डाटा र दुर्घटना भएका विमानको उडानको चरणमा ध्यान दिने हो भने एउटा तथ्य स्पष्ट हुन्छस् ल्यान्डिङ र टेकअफ कुनै पनि हवाईजहाजका लागि उडानका सबैभन्दा जटिल चरणहरू हुन्। हामी १९८२ देखि २०१८ को अवधिमा विश्लेषण गरेका सबै उड्डयन दुर्घटनाहरू मध्ये लगभग आधा अवतरण वा टेक अफ प्रक्रियाहरूमा भएका थिए। यी चरणहरूले एयरलाइन क्रू र ग्राउन्डमा रहेका टोलीहरूमा पनि ठूलो भार राख्छन्।
हवाइजहाज कन्फिगरेसनमा निरन्तर परिवर्तनको कठिन संयोजन, विमान नेभिगेट गर्न, एयर ट्राफिक कन्ट्रोलसँग सञ्चार गर्ने, र सधैँ परिवर्तन हुने मौसमी अवस्थामा नजर राख्नुपर्दा अप्रत्याशित घटनाहरूको सम्भावना बढ्न जान्छ र कहिलेकाहीँ दुर्घटना निम्त्याउँछ।
विमान उड्डयनको इतिहासभर केही उल्लेखनीय र दुखान्त घटनाहरू भएका छन्। इतिहासमा सबैभन्दा धेरै मानिसको ज्यान जानेगरी विमान दुर्घटनाहरू मार्च २७, १९७७ मा भएको थियो । दुई ७४७ बोइङ स्पेनको क्यानरी टापु रनवेमा एकापसमा ठोकिँदा ५८३ जनाको मृत्यु भएको थियो । टेनेरिफ एयरपोर्ट दुर्घटना नाम दिइएको उक्त दुर्घटना उडान भर्ने तर्खरमा रहेको केएलएम ७४७ र रनवेमा पार्किङ गरि राखिएको पान एएम ७४७ सँग जुध्न पुगेका कारण भएको थियो ।
सन् १९८५ मा जापान एयरलाइन्सको बोइङ ७४७ विमान जापानको पहाडमा ठोक्किएर ५२० जनाको मृत्यु भएको थियो । यो इतिहासकै सबैभन्दा घातक एकल विमान दुर्घटना हो।
नोभेम्बर १२, २००१ मा, एक अमेरिकन एयरलाइन्स एयरबस ए ३०० क्वीन्स, न्यूयोर्क शहर मा दुर्घटनाग्रस्त, २६५ जना मारिए। पाइलटको गल्तीका कारण दुर्घटना भएको बताइएको थियो ।
जुलाई ६, २००२ मा, एयर फ्रान्स कोनकोर्ड सुपरसोनिक जेट फ्रान्सको पेरिस बाहिर दुर्घटनाग्रस्त भयो, जसमा विमानमा रहेका १०९ व्यक्ति र जमिनमा चार जनाको मृत्यु भयो। कन्टिनेन्टल एयरलाइन्सको विमानबाट रनवेमा खसेको धातुको स्ट्रिपको कारण कन्कर्डको टायर फुटेको कारणले इन्धन ट्याङ्की फुटेर आगो लागेको कारण दुर्घटना भएको हो।
मे ३१, २००९ मा, रियो दि जेनेरियोबाट पेरिस जाँदै गरेको एयर फ्रान्स एयरबस ए ३३० एट्लान्टिक महासागरमा दुर्घटनाग्रस्त भयो, जसमा सवार सबै २२८ जनाको मृत्यु भयो। विमानको स्पीड सेन्सरको डिजाइनमा त्रुटि र पाइलटको खराबीप्रति अपर्याप्त प्रतिक्रिया सहित कारकहरूको संयोजनका कारण दुर्घटना भएको जनाइएको थियो ।
अप्रिल १०, २०१८ मा, इथियोपियन एयरलाइन्सको बोइङ ७३७ म्याक्स ८ विमान उडेको केही समयपछि दुर्घटनाग्रस्त भयो, जसमा सवार सबै १५७ जनाको मृत्यु भयो। विमानको एन्टी(स्टल प्रणालीमा भएको सफ्टवेयरको खराबीका कारण पाइलटहरूले विमानको नियन्त्रण गुमाएपछि दुर्घटना भएको पत्ता लागेको थियो । अर्को अक्टोबर २९, २०१८ मा भएको लायन एयरको विमान दुर्घटना हो, जसमा जहाजमा रहेका सबै १८९ जनाको मृत्यु भएको थयो ।
