बैंक तथा वित्तीय संस्थाले निक्षेपमा दिइने ब्याजदर क्रमशः बढाउँदै लगेपनि सहकारी संस्थाहरूले भने सन्दर्भ ब्याजदरका कारण सदस्यलाइ बचतमा दिने ब्याजदर बढाउन सकेका छैनन् । सहकारीले गर्ने ऋण लगानीमा अधिकतम १६ प्रतिशत भन्दा बढि ब्याज लिन नपाइने भएपछि बचतमा दिइने ब्याज बढाउन नसकेका हुन् ।
बचत र ऋणबीच ब्याजदर अन्तर ६ प्रतिशत कायम गर्नुपर्ने कानुनी व्यवस्था भएपनि सन्दर्भ ब्याजदरको नाममा ऋण लगानीमा सिलिङ लगाइँदा संस्थाहरू अप्ठेरोमा परेका हुन् ।
बजारमा तरलताको अभाव भएसँगै बैंकहरूले ब्याजदर बढाएपछि सहकारीको बचत क्रमशः बैंकतर्फ गएको छ । सहकारीको भन्दा बैंकहरूले आकर्षक ब्याज दिएपछि सहकारीको पुँजी बैंकतिर पलायन हुन थालेको हो । राम्रो ब्याजपनि पाइने र सुरक्षित पनि हुने देखेपछि सहकारीको पैसा बैंकमा गएको सहकारीकर्मीहरू नै बताउँछन् ।
सहकारीमा सन्दर्भ ब्याजदरको सिलिङका कारण संस्थाहरूले समयसापेक्ष बचतमा ब्याज दिन सकेका छैनन् । जसका कारण सहकारी संस्थाहरूमा क्रमशः बचत घट्दै गएको छ । बचत अभाव हुँदा अधिकांश सहकारी संस्थाले सदस्यलाइ ऋण प्रवाह गर्न बन्द गरेका छन् ।
यता राष्ट्र बैंकले निष्काशन गरेको ट्रेजरी बीलमा नै १४ प्रतिशतसम्म ब्याज दिएको छ । राष्ट्र बैंकले केहि दिनअघि २८ दिने २ अर्ब र ९१ दिने ६० करोडको ट्रेजरी बिल्स जारी गरेको हो । बैंकहरूले प्रस्ताव गरेकाे ब्याजमा राष्ट्र बैंकले सहमति जनाएकाे हाे ।
बैंकहरूले गर्ने कर्जा लगानीले आयत बढाउने भन्दै राष्ट्र बैंकले ट्रेजरी बिल्समा उच्चतम ब्याज दिएको हो । विगत वर्षहरूमा यस्ता ट्रेजरी बिल्समा चारपाँच प्रतिशत मात्र ब्याज दिइने गरिन्थ्यो । राष्ट्र बैंकले नै ऋणपत्रमा अधिकतम ब्याज दिएपछि सहकारी क्षेत्र तरलताको थप दवावमा पर्ने देखिएको छ ।
यता हरेक ४ महिनामा बजारको अवस्था हेरेर सन्दर्भ ब्याजदर पुनरावलोकन गर्ने बताइएपनि त्यो लागु हुन सकेको छैन । यस अघि फागुन दोश्रो साता सन्दर्भ ब्याजदर १४।७५ बाट १६ प्रतिशत पुर्याइएको थियो ।
ब्याजदर पुनरावलोकन भएको ६ महिना बित्न लाग्दा समेत सन्दर्भ ब्याजदर पुनरावलोकन समितिको बैठक बसेको छैन । बजार अनुसार सन्दर्भ ब्याजदर पुनरावलोकन गर्नुपर्ने सहकारीकर्मीहरूको माग छ । यता राष्ट्र बैंकले चालु आ।व। २०७९।८० का लागि मौद्रिक नीति जारी बजारमा ब्याजको दर बढ्न सक्ने संकेत गरिसकेको छ । तर सहकारीहरूलाइ भने सन्दर्भ ब्याजदरको नाममा संकुचित गराइएको गुनासो सहकारीकर्मीको छ ।
