बिश्व प्रसिद्ध मार्क्सबादी समाजशास्त्री  प्राध्यापक जेम्स पेट्रासको ८९ बर्षकाे उमेर  देहाबसान भएको छ । ठीक १ महिना अगाडीगएकाे १७ जनवरी २०२६ अमेरिकाको सियाटलमा उनको  निधन भएको हो। बिश्वका एक प्रखर विद्वान  जेम्स पेट्रासले आफ्नो सम्पूर्ण जीवन सक्रिय अभियन्ताका रूपमा सत्ता, साम्राज्यवाद र असमानतालाई चुनौती दिने कार्यमा समर्पित गरेका थिए 

पेट्रास अमेरिका, युरोप र मध्य पूर्वमा सामाजिक न्यायका लागि एक सम्झौताहीन अथक योद्धा थिए। उनको जीवनको कार्यले कक्षाकोठा, लेखन, र श्रमिक, किसान तथा सामाजिक आन्दोलनका संघर्षहरूलाई जोड्ने काम गर्‍यो । उनको जीवन र कर्मले एक शक्तिशाली बौद्धिक र नैतिक विरासत छोडेको छ। पेट्रास आफ्नो लेखनको व्यापकता र परिमाणका लागि प्रसिद्ध थिए । उनका लेखन र कर्मले उनलाई आफ्नो पुस्ताकै सबैभन्दा प्रभावशाली आलोचनात्मक समाजशास्त्रीहरूमध्ये एक बनायो।प्राज्ञिक क्षेत्रभन्दा बाहिर, पेट्रासले चिलीका साल्भाडोर एलेन्डे, ग्रीसका एन्ड्रियास पापान्ड्रेउ, भेनेजुएलाका ह्युगो चाभेज जस्ता ब्यक्तित्वहरूसँग सुपरिचित थिए ।

जेम्स पेट्रास न्यूयोर्क राज्य विश्वविद्यालयमा समाजशास्त्रका प्राध्यापक इमेरिटस हुन्। उनी २९ भाषामा प्रकाशित ६२ भन्दा बढी पुस्तकका लेखक हुन् र अमेरिकी सोसियोलोजिकल रिभ्यु, ब्रिटिश जर्नल अफ सोसियोलोजी, सोसल रिसर्च, र जर्नल अफ पिजन्ट स्टडिज लगायत पेशागत जर्नलहरूमा ६०० भन्दा बढी लेखहरू प्रकाशित गरेका छन्। उनले न्यू योर्क टाइम्स, द गार्डियन, द नेसन, क्रिश्चियन साइन्स मोनिटर, फरेन पॉलिसी, न्यू लेफ्ट रिभ्यु, पार्टिसन रिभ्यु, टैम्प्स मोडर्ने, ले मोंडे डिप्लोमाटिक जस्ता गैर-पेशागत जर्नलहरूमा २००० भन्दा बढी लेखहरू प्रकाशित गरेका छन् र उनका टिप्पणीहरू इन्टरनेटमा व्यापक रूपमा साझा गरिएका छन्। उनले सामाजिक न्यायमा दीर्घकालीन प्रतिबद्धताको इतिहास राखेका छन्, विशेष गरी ब्राजिलियन ल्यान्डलेस वर्कर्स मुभमेन्टसंग ११ वर्षसम्म काम गरेका छन्। १९७३-७६ मा उनी ल्याटिन अमेरिका repression सम्बन्धी बर्ट्रान्ड रसल ट्रिब्युनलका सदस्य थिए। उनी मेक्सिकोको समाचारपत्र ला जर्नाडाका लागि मासिक स्तम्भ लेख्छन् र पहिले स्पेनी दैनिक एल मुन्डोका लागि लेखेका छन्। अमर कृतिहरू बिश्वमा छाेडेर बिदा भएका मार्क्सबादी बिद्वानप्रति उच्च सम्मानकासाथ शब्द श्रद्धा !

उहाँ मेक्सिकन समाचारपत्र La Jornada का लागि मासिक स्तम्भ लेख्नुहुन्छ, र पहिले स्पेनिश दैनिक El Mundo का लागि लेख्नु भएको थियो। उहाँले आफ्नो B.A. बस्टन विश्वविद्यालयबाट र Ph.D. क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, बर्केले बाट प्राप्त गर्नुभयो। डा. भेल्टमेयरले क्यानाडा आउनु अघि दक्षिण अमेरिकामा छ वर्ष बसोबास गरेर काम गर्नुभयो र राजनीतिक विज्ञानमा डक्टरेट कार्यक्रम अनुसरण गर्नुभयो र त्यसपछि (1976 मा) St. Mary's विश्वविद्यालयको समाजशास्त्र विभागमा आफ्नो शैक्षिक करियर सुरु गर्नुभयो। उहाँले विश्वविद्यालयको एटलान्टिक क्यानाडा अध्ययन कार्यक्रममा भाग लिनुभयो र 1985 मा अन्तर्राष्ट्रिय विकास कार्यक्रममा यसलाई स्थापना गर्नुभयो। उहाँले आठ वर्षसम्म यो कार्यक्रमको समन्वयकको रूपमा सेवा गर्नुभयो र साथै समाजशास्त्र विभागको अध्यक्षको रूपमा आठ वर्ष काम गर्नुभयो। हाल उहाँसँग मेक्सिकोको Zacatecas स्वतन्त्र विश्वविद्यालयको विकास अध्ययन PhD कार्यक्रममा शैक्षिक नियुक्ति छ र हरेक वर्ष Latin America भरि अनुसन्धान र सार्वजनिक व्याख्यानको विस्तारित कार्यक्रममा संलग्न हुनुहुन्छ।

उहाँ क्यानाडेली अन्तर्राष्ट्रिय विकास अध्ययन जर्नलका प्रधान सम्पादक हुनुहुन्छ र Studies in Political Economy का सम्पादकीय बोर्डमा र उहाँको मुख्य अनुसन्धान क्षेत्र–अन्तर्राष्ट्रिय विकासको राजनीतिक अर्थशास्त्रमा केही अन्तर्राष्ट्रिय जर्नलहरूमा सेवारत हुनुहुन्छ। डा. भेल्टमेयरले विकासको राजनीतिक अर्थशास्त्र र समाजशास्त्रसँग सम्बन्धित विभिन्न विषयमा अनुसन्धान गर्नुहुन्छ, लेख्नुहुन्छ र पढाउनुहुन्छ, विशेष गरी ल्याटिन अमेरिकी विकासका मुद्दाहरू, विश्वव्यापीकरणको प्रक्रिया, सरकारी नीतिहरू, वैकल्पिक मोडेल र दृष्टिकोणहरू र सामाजिक आन्दोलनहरूमा। सन् 2000 देखि उहाँले १३ वटा पुस्तकहरू लेखक/सह-लेखकका रूपमा लेख्नुभएको र सम्पादन गर्नुभएको छ र २५ वटा वैदिक समीक्षादेखि प्रकाशित वैज्ञानिक लेखहरू क्यानाडा, अमेरिका, बेलायतमा प्रकाशित भएका छन्। यी महान चिन्तकप्रति उच्च श्रद्धा सुमन !