काठमाडौँ । पछिल्ला केही महिनायता नेपाली सुनचाँदी बजार अत्यधिक उतार–चढावको चपेटामा परेको छ। माघ १६ गते शुक्रबार सुन र चाँदीको मूल्यमा एकै दिनमा ठूलो गिरावट देखिनु यस अस्थिरताको पछिल्लो उदाहरण हो।
नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार शुक्रबार छापावाला सुनको मूल्य प्रतितोला २० हजार ५०० रुपैयाँले घट्दै तीन लाख १८ हजार ८०० रुपैयाँमा झरेको छ।
यसअघिल्लो दिन बिहीबार सुन प्रतितोला तीन लाख ३९ हजार ३०० रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। यस्तै चाँदीको मूल्य पनि एकै दिनमा प्रतितोला ४४० रुपैयाँले घट्दै सात हजार ६५ रुपैयाँमा सीमित भएको छ।
किन बढ्छ एकै दिन धेरै, अर्को दिन किन घट्छ ?
विशेषज्ञहरूका अनुसार पछिल्लो समय सुनचाँदीको मूल्यमा देखिएको तीव्र उतार–चढावका पछाडि मुख्यतः अन्तर्राष्ट्रिय कारणहरू हावी छन्।
-
अन्तर्राष्ट्रिय बजारको असर: विश्व बजारमा डलरको मूल्य, अमेरिकी केन्द्रीय बैंक (फेड) को ब्याजदर नीति, भूराजनीतिक तनाव र कच्चा तेलको मूल्यले सुनको अन्तर्राष्ट्रिय दर निर्धारण गर्छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य हल्लिँदा त्यसको प्रत्यक्ष असर नेपाली बजारमा देखिन्छ।
-
आयात निर्भरता: नेपालमा सुनचाँदीको उत्पादन नगण्य भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा हुने सानो परिवर्तनले पनि ठूलो असर पार्छ।
-
मुद्रा विनिमय दर: अमेरिकी डलरसँग नेपाली रुपैयाँ कमजोर हुँदा सुनचाँदी महँगिन्छ, बलियो हुँदा सस्तो देखिन्छ।
-
सट्टेबाजी र मनोवैज्ञानिक असर: मूल्य बढ्दा थप बढ्ने अपेक्षामा खरिद बढ्छ भने घट्दा डरका कारण बिक्री चाप बढ्ने प्रवृत्तिले उतार–चढाव झन् तीव्र बनाउँछ।
गहना उपभोक्ता र लगानीकर्तामा असर
यस प्रकारको अस्थिरताले गहना खरिद गर्ने सर्वसाधारण अन्योलमा परेका छन्। अर्कोतर्फ, सुनलाई सुरक्षित लगानीको साधन मान्दै आएका लगानीकर्ताले पनि सही समय पहिचान गर्न चुनौती महसुस गरिरहेका छन्। त्यसैले सुनचाँदीमा लगानी गर्न चाहनेहरूलाई सावधानी अपनाउनुपर्ने देखिन्छ।
-
एकैचोटि ठूलो लगानी नगर्नु: मूल्य अस्थिर भएकाले किस्ताबन्दीमा लगानी गर्नु सुरक्षित हुन्छ।
-
अल्पकालीन हल्लामा नबहकिनु: दैनिक उतार–चढावभन्दा दीर्घकालीन ट्रेन्डमा ध्यान दिनु उपयुक्त हुन्छ।
-
अन्तर्राष्ट्रिय संकेत नियाल्नु: डलरको मूल्य, ब्याजदर नीति र विश्व राजनीतिक अवस्थाको अध्ययन गर्नुपर्छ।
-
जोखिम व्यवस्थापन: अत्यधिक लाभको अपेक्षामा उच्च जोखिम लिनुभन्दा सुरक्षित रणनीति अपनाउनु राम्रो हुन्छ।
