गाव को हलाकत करनेवाले को मेरी सल्तनत में मुज्रिम माना जाएगा खताबख्शी नहीं मिलेगी - बादशाह अकबर

तेस्रो मुगल बादशाह अकबर (१५४२-१६०५) को पूरा नाम अब्दुल-फताह जलाल-ऊद्-दिन मुहम्मद अकबर थियो । बादशाह हुमायुँका उत्तराधिकारी छोरा अकबर १४ वर्षकै उमेरमा गद्दी आरोहण गरेको हुँदा उनलाई बैराम खाँ नामक मुगल खानदानका शासकीय अनुभवी व्यक्तिबाट नायबी (Regency) मिलेको थियो ।
यिनका पालामा दक्षिण भारतको गोदावरी नदीभन्दा उत्तर सारा भारतीय उपमहाद्वीपमा राज्यको विस्तार ३ गुणाले बढ्यो भने अर्थतन्त्र पनि त्यही अनुपातमा विस्तार र विकसित भयो।
उनको पालामा मुस्लिम र गैरमुस्लिम जनताबीच अत्यन्त सुमधुर सन्तुलन र सद्भाव कायम गरिएको थियो । हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको सांस्कृतिक र धार्मिक संवेदनशीलतालाई यथेष्ट प्राथमिकता दिइएको थियो । त्यही सन्तुलनको रूपमा अकबरले दिएको उपरोक्त हुकुम मैले गोरखपुरबाट प्रकाशित हिन्दी धार्मिक म्यागजिन 'कल्याण' को एक अंकमा कुनै धर्मगुरूको आलेखमा पढेको थिएँ ।
सुर्खेतमा केही वर्षअघि गाईहरूको संहार भएको हृदयविदारक सन्दर्भमा अकबरको यो हुकुम मननीय भएथ्यो । अकबरले आफ्नो साम्राज्यमा गोवध निषेध गरेका थिए । उनको शासनकालमा हिन्दू बजीर (मन्त्री) बीरबल अकबरका निकै प्रिय र प्रभावशाली थिए, जो १५६९ देखि १५८५ सम्म कार्यरत थिए ।
अकबरको पालामा साहित्य, संगीत, कला, नाटक, पुस्तक तयारीको धेरै विकास भयो । उनले २४ हजार पुस्तकहरू भएको भब्य पुस्तकालय नै स्थापना गरे । त्यसमा संस्कृत, ऊर्दू, फारसी, कश्मीरी, ग्रीक, ल्याटिन, अरबी भाषाका पुस्तकहरू राखिएका थिए । पुस्तक बाईन्डिङ र सजावटको विकासमा पनि उनले धेरै विकास गराए ।
६२ वर्षको उमेरमा आग्राको फतेहपुर सीकरीमा अकबरको निधन भयो । आऊँबाट शुरु भएको उनको ज्यान लिने बिमार अन्य बिमारमा पुग्यो । उनका उत्तराधिकारी जहाँगीर (१५६९-१६२७) थिए ।
No photo description available.