सहकारी संस्थाले सदस्यहरुलाई महँगो ब्याज लिएको आरोप लाग्ने गरेको भए पनि दोलखाको एक सहकारी संस्थाले सहुलियत ब्याजदरमा सदस्यहरुलाई ऋण प्रवाह गर्दै आएको छ । सरकारले सहकारीमा १६ प्रतिशत सन्दर्भ ब्याजदर तोकेको भए पनि मिलिजुली कालिन्चोक बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाले १६ प्रतिशतभन्दा कम ब्याजदरमा नै ऋण लगानी गर्दैआएको छ । 
संस्थाको उदेश्य सदस्यहरुलाई महँगो ब्याजरबाट छुटकारा दिनु भएको र सहुलियत ब्याजदरमा नै ऋण लगानी गर्ने गरेको संस्थाले जनाएको छ ।

समाजमा व्याप्त  गरिबी, अशिक्षा र कुलतको अन्त्य गरि सदस्यहरुमा बचत गराउने बानीको विकास गराउने उदेश्यका साथ संस्थाको स्थापना भएको हो । संस्थाले संकलन गरेको बचतलाई सदस्यहरु माझ परिचालन गरी विभिन्न सामाजिक उद्यमको प्रवद्र्धन गर्नुका साथै महँगो ब्याजबाट सदस्यहरुलाई मुक्त गराउने उद्देश्य संस्थाको रहेको सिईओ ईश्वर न्यौपानेले बताए । संस्थाले ऋणमा १३.७५ प्रतिशत भन्दा बढी ब्याज लिने गरेको छैन । २०५० सालमा २५ जना शेयर सदस्यबाट २५ सय शेयर पुँजी र ३१ सय बचत संकलन गरी जम्मा ५ हजार ६ सय पुँजीबाट संस्था सुरु भएको थियो । संस्थाले एकीकरणकको माध्यमबाट आफनो कार्यक्षेत्र दोलखासँगै पछिल्लो समय सिन्धुपाल्चोक र काठमाडौंमा समेत विस्तार गर्न सफल भएको छ । 

संस्थाले सदस्यहरुलाई वित्तीय तथा गैर वित्तीय सेवा प्रदान गर्दै आएको छ । वित्तीय सेवामा बचत, ऋण, रेमिटान्स र बीमा सेवा रहेका छन् भने गैर वित्तीयमा सदस्य सेवा कार्यक्रम, शिक्षा तालिम, सूचना र सामाजिक सेवाका कार्यहरु रहेका छन् ।  संस्थाले सदस्यको मृत्यु हुँदा राहत उपलब्ध गराउनुका साथै सदस्यहरुलाई जटिल रोग लागेको अवस्थामा स्वास्थ्य उपचारमा सहयोग गर्दै आएको छ । सदस्य बनेको १० बर्ष पूरा भएका ७० बर्ष माथि उमेरका शेयर सदस्यलाई संंस्थाले बार्षिक २ हजार ४ सय भत्ता वितरण गर्दै आएको छ । संस्था स्थापना दिवसको अवसरमा विभिन्न विधामा सम्मान तथा पुरस्कार प्रदान गर्ने गरेको छ । सुत्केरी महिला सदस्यलाई राहत प्रदान गर्नुका साथै जेष्ठ सदस्यहरुलाई तिर्थाटन गराउने गरेको छ । सदस्यहरुलाई सहकारीको बारेमा बुझाउने उदेश्यले सहकारी शिक्षा, वित्तीय साक्षरता, व्यवसायिक तालिम र महिला नेतृत्व विकास तालिमका साथै मानव संसाधन क्षमता विकास जस्ता तालिम कार्यक्रम स ञ्चालन गर्ने गरेको छ । सदस्यहरुले उत्पादन गरेको वस्तुको बजारिकरण गर्ने उदेश्यले संस्थाले आफ्नै भवनमा प्रर्दशनी कक्षको समेत व्यवस्था गरेको छ । यसले सदस्यहरुलाई व्यवसायिकतामा लाग्न अभिप्रेरित गर्नुका साथै बस्तुको बजारीकरणमा पनि टेवा पुग्ने उनको विश्वास छ । 

संस्थागत सुशासमा अब्बल

मिलिजुली कालिञ्चोक संस्थागत सुशासनमा बलियो देखिएको छ । शहरी क्षेत्रमा खुलेका कतिपय सहकारी संस्थाका सञ्चालकले सदस्यको बचत दुरुपयोग गरिरहेको बेलामा मिलिजुलीमा भने फरक अभ्यास देखिएको छ । संस्थाका सञ्चालकहरु वित्तीय रुपमा पूर्ण अनुशासित त छँदैछन्, त्यो भन्दा महत्वपूर्ण कुरा त बैठकमा समयमा उपस्थित नभए भत्ता समेत बुझ्न पाउँदैनन् । बैठकमा लगातार ३ पटक अनुपस्थित रहे सञ्चालक पद स्वत: जाने व्यवस्था विनियमले गरेको छ । त्यसैगरी बैठकमा १ मिनेट मात्र ढिला भए उपस्थिति जनाउन पाईंदैन भने बैठकमा बस्न भने पाउने तर प्रश्न गर्न नपाउनुका साथै बैठक भत्ता पनि नपाइने न्यौपानेले जानकारी दिए । 

भविष्यमा सञ्चालक हुन चाहने सदस्यहरुको लागि संस्थाले तालिमको व्यवस्था मिलाएको छ । संस्थाले विगत ४ बर्षदेखि एनएफआरएस विधिबाट लेखा परिक्षण गर्दै आएको छ । सहकारी ऐन २०७४ ले उक्त विधिबाट अडिर्ट गर्न सक्ने व्यवस्था गरेकाले सोही अनुरुप अडिट गर्न थालेको उनले जनाए । समितिले नीति नियमको निमार्ण गर्ने र कर्मचारीले नीति कार्यान्वयन गरेर जाने प्रष्ट पद्धति संस्थामा रहेको छ । संस्था सदस्यसँग नजिक रहेको र संस्थाको हरेक गतिविधिको बारेमा सदस्यलाई जानकारी दिने गरेकाले पनि सदस्यको विश्वास बढेर गएको न्यौपानेको भनाई छ । संस्था गोएमएलमा आवद्ध भएर नियमित रुपमा वित्तीय कारोबारको जानकारी सम्बन्धित निकायलाई गराउने गरेको छ ।
 
वित्तीय अवस्था 

संस्थामा २५ हजार ५३२ सदस्य आवद्ध रहेका छन् । त्यसैगरी बाल बचतकर्ता ९ हजार ३३७ जना गरी कुल सदस्य ३४ हजार ८६१ जना पुगेका छन् । संस्थाको बचत संकलन ९४ करोड माथि, ऋण लगानी ९८ करोड गरी कुल कारोबार १ अर्ब ३० करोडको हाराहारीमा रहेको छ । जगेडा कोष ८ करोड रहेको छ भने संस्थामा १२ करोड भन्दा माथ तरलता रकम रहेको छ । सदस्यले आवश्यकता अनुसार बचत राख्न र झिक्न सक्नुका साथै वित्तीय संकटका बीचमा पनि तरलतामा कुनै समस्या नभएको उनले जनाए । 

संस्थाको कुल बचत मध्ये नियमित बचतको हिस्सा ६५.५ प्रतिशत रहेको छ । आवधिक बचत २५.९४ प्रतिशत र ऐच्छिक ८.४८ प्रतिशत रहेको छ । संस्थामा नियमित बचतको हिसा बढी हुनु नै संस्थाको बलियो आधार भएको उनले जनाए । नियमित बचत कम हुनेहुँदा नै शहरी क्षेत्रका सहकारी संस्थामा समस्या आएको उनको बुझाई छ । कतिपय समयमा साथीभाईले गलत बाटोमा हिँडन उक्साउने गरको भए पनि सचेत भएर अगाडि बढ्नु पर्ने उनको अनुभव छ । नीति, विधि र प्रविधिमा आधारित दिगो र विश्वसनीय संस्था बनाउने उनको भनाई छ । 

सहकारीको उदेश्य लिलाम गर्नु नरहेको र कतिपय अवस्थामा बाध्य भएर त्यस्तो प्रक्रिया अगाडी बढाउनु परको उनले जानकारी दिए । सदस्यहरुलाई ऋण व्यवस्थापन र वित्तीय साक्षरता तालिम दिएर मात्र ऋण लगानी गर्ने गरेको छ । कर्जा सूचना केन्द्र नहुँदा गलत मनसाय भएका सदस्यहरुले ऋण भुकतानीमा आलटाल गर्ने गरेको उनले सुनाए । नयाँ कर्जा सूचना स्थापना गरेपनि वित्तीय क्षेत्रको जस्तै अवस्थामा पुग्न १५ बर्ष लाग्ने भएकाले अहिलको व्यवस्थामा नै संस्थाहरु सहभागी हुने पाउने व्यवस्था भए प्रभावकारी हुने उनको भनाई छ । संस्थाले विद्यालयस्तरमा वित्तीय साक्षरता सञ्चालन गर्दै आएको छ । संस्थाको सम्पूर्ण कागजातलाई कम्प्युटराईज गर्ने प्रक्रिया अगाडी बढाएको र कागजरहित कार्यालयको अवधारणाबाट अगाडी बढेको उनले सुुनाए । संस्थाले १३ वटा संस्था एकीकरण गरी ११ वटा सेवा केन्द्र मार्फत सदस्यलाई वित्तीय सेवा दिँदै आएको छ । 

संस्थागत उपलब्धि 

२०६९सालमा नै राष्ट्रिय सहकारी बैंकले मध्यमाञ्चलको उत्कृष्ट संस्थाको रुपमा सम्मान गरेको थियो । कर कार्यालयले ३ पटक उत्कृट करदाताको रुपमा सम्मान गरिसकेको छ भने नेफस्कूनले सञ्चालन गरेको एक्सेस कार्यक्रममा सहभागी भएर २०७४ सालमा एक्सेस ब्रोन्च र २०७५/७६ एक्सेस सिल्भर प्राप्त गर्न सफल भएको उनले जानकारी दिए । कोभिड १९ कारण भाका नाघेको ऋण ५ प्रतिशत माथि रहेकाले २०७७ यता संस्थाले एक्सेस ब्राण्ड नविकरण गर्न सकेको छैन । त्यसैगरी नेफस्कूनले एकीकरणमा नेपाल उत्कृष्ट संस्थाको रुपमा २०७६ सालमा सम्मान प्रदान गर्नुका साथै २०७७ सालमा साकोसहरु मध्येबाट उत्कृष्ट व्यवस्थापक सम्मान प्रदान गरेको थियो । नेफस्कूनबाट नै २०७८ सालमा उत्कृट अध्यक्ष सम्मान प्राप्त गर्नुका साथै संस्थाले विभिन्न जिल्लास्तरिय सम्मान तथा पुरस्कार समेत प्राप्त गरिसकेको छ । 
 
सामाजिक सेवा 

सामाजिक सेवामा पनि संस्था क्रियाशील छ । संस्थाले रक्तदान, स्वास्थ शिविर, सरसफाई कार्यक्रम, डस्टबिन वितरण, प्रतिक्षालय तथा शौचालय निमार्ण, अनाथालय र अपाङ्गहरुलाई स्थापना दिवसमा सहयोग गर्दै आएको छ । त्यसका साथै दैवी प्रकोप पीडितलाई सहयोग लगायत अन्य थुप्रै गतिविधि संस्थाले सञ्चालन गर्दै आएको छ । 

प्रविधि प्रयोगमा अगाडी

दोलखा हिमाली जिल्ला भएकाले प्रविधिको क्षेत्रमा बामे सर्दै गरेको न्यौपानेले बताए । जसले गर्दा सदस्यहरुलाई प्रविधि प्रयोगको बारेमा पूर्ण रुपमा बुझाउन नसकेको उनले जानकारी दिए । प्रविधि प्रयोगलाई प्रभावकारी रुपमा अगाडी लैजानु पर्ने र यसका लागि संघ महासंघले भूमिका बढाउन आवश्यक रहेको उनले जनाए । संस्थाले इन्फिनिटी सफ्टवेयर प्रयोग गरेर सदस्यलाई सेवा प्रवाह गर्दै आएको छ । संस्थाले कलाउड डाटा स्टोरेज गर्नुका साथै मोबाईल बैकिङ्ग, एटिएम, बैंक ट्रान्र्सफर, एसएमएस सेवा, फोन पे, क्यु आर कोड जस्ता सुविधा सदस्यलाई दिएको छ । 

सुविधासम्पन्न भवन

संस्थाले भिमेश्वर नगरपालिकको पिपिएमओ पोटल प्रयोग गरेर ई विडिङ्गमार्फत्  भवन निमार्ण गरेको जनाएको छ । संस्थामा सुशासन कायम गनुपर्छ भन्ने उदेश्यले नगरपािलकाको ई विडिङ्ग अनुसार भवन निमार्ण गरिएको उनले जनाए । सहकारी सिद्धान्त अनुसार सञ्चालन भएको छ कि छैन भन्ने कुराको मापन संस्थाले सुरु गरेको छ । के कति काम सिद्धान्त अनुसार भयो र के कति काम सिद्धान्त अनुसार भएन भनेर कारण खोज्न थालनी गरिएको न्यौपाने बताउँछन् । यसले संस्थालाई सिद्धान्तमा हिडाउने पद्धतिको विकास भएको उनले बताए । 

मानव संशाधनमा लगानी

संस्थाले कर्मचारी भर्ना छनोट गर्दा कार्य विधि अनुसार गर्ने गरेको र सरुवामा सहज बनाउन दुर्गममा गएर काम गर्ने कर्मचारीलाई बढी अंक दिने गरेको उनले जनाए । यसले गर्दा दुर्गममा जाने कर्मचारीमा बढुवाको सम्भावना बढी हुने गर्छ । सरकारले दिने पारिश्रमिक दर भन्दा न्युन तलब नभएको उनले जानकारी दिए । कर्मचारीहरुलाई सामाजिक सुरक्षा कोषमा सहभागी गराइएको छ । संस्थाले विभिन्न क्षेत्र र समुदायका व्यक्तिलाई रोजगारीको अवसर प्रदान गरेको छ । संस्थाले कर्मचारीको क्षमता विकासको लागि समय समयमा हुने तालिम तथा गोष्ठीमा सहभागी गराउँदै आएको छ ।  आम्दानीको स्तर वृद्धि हुँदा, परिवारलाई समय दिन पाउँदा, स्वास्थ्य अवस्था राम्रो हुदाँ र आफ्न्तहरुसँग सम्बन्ध राख्न पाउँदा कर्मचारी खुशी हुने हुँदा गुगल सिट मार्फत कर्मचारीको खुशी मापन गर्ने गरेको छ । संस्थाले सञ्चालक र कर्मचारीमा अध्ययनशीलता बढाउन सहकारीका साथै नयाँ विषयमा अध्ययन गर्ने बानीको विकास गर्दै आएको छ । सदस्यहरुलाई राम्रो सेवा दिन उनीहरुको आनी बानी अनुसारको व्यवहार गर्नुपर्ने र प्रविधिको उपयोग गर्नेतर्फ उनीहरुलाई उन्मुख गराउँदै आएको छ ।