काठमाण्डाै । नेपालका लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूको चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चैत मसान्तसम्मको वित्तीय अवस्था हेर्दा व्यवसाय विस्तारसँगै नाफा बढेको देखिए पनि कमजोर पुँजी पर्याप्तता र उच्च निष्क्रिय कर्जा अझै प्रमुख चुनौतीका रूपमा देखिएको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको प्रारम्भिक तथ्यांकअनुसार ५१ वटा खुद्रा (रिटेल) र ३ वटा थोक (होलसेल) लघुवित्त संस्थाको कुल कर्जा लगानी ५ खर्ब २२ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यसमध्ये ३ खर्ब १ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ कृषि क्षेत्रमा प्रवाह भएको छ, जुन कुल कर्जाको करिब ६१.१८ प्रतिशत हो।

लघुवित्त संस्थाहरूको कुल निक्षेप तथा बचत २ खर्ब २३ अर्ब १६ करोड रुपैयाँ र बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट लिएको कर्जा २ खर्ब ३९ अर्ब ८९ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यसले लघुवित्त क्षेत्र अझै पनि बाह्य स्रोतमा उल्लेख्य रूपमा निर्भर रहेको देखाउँछ।

चैत मसान्तसम्म लघुवित्त क्षेत्रले ७ अर्ब ७ करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। सम्पूर्ण क्षेत्रको औसत सम्पत्तिमा प्रतिफल १.४७ प्रतिशत र इक्विटीमा प्रतिफल ११.५८ प्रतिशत रहेको छ।

यद्यपि, क्षेत्रको औसत निष्क्रिय कर्जा १०.७१ प्रतिशत पुगेको छ, जुन नियामकीय दृष्टिले अझै उच्च मानिन्छ। धेरै संस्थामा एनपीएल दोहोरो अंकमा पुगेको देखिन्छ भने केही संस्थामा यो २० प्रतिशतभन्दा माथि पुगेको छ।

पुँजी पर्याप्तताको अवस्था पनि सबै संस्थामा समान छैन। समग्र लघुवित्त क्षेत्रको औसत कोर क्यापिटल अनुपात १०.८६ प्रतिशत र क्यापिटल फण्ड अनुपात १२.०२ प्रतिशत रहेको छ। केही संस्थाको पुँजी अनुपात न्यून स्तरमा रहेकाले भविष्यमा थप पुँजी व्यवस्थापन आवश्यक पर्ने संकेत देखिएको छ।

तथ्यांकले पछिल्लो समय कर्जा असुलीमा केही सुधार, नाफा वृद्धिदर र कृषि क्षेत्रमा निरन्तर लगानी सकारात्मक पक्ष हुन्। तर उच्च एनपीएल, सीमित पुँजी आधार तथा बाह्य ऋणमा निर्भरता लघुवित्त क्षेत्रका दीर्घकालीन चुनौतीका रूपमा कायम छन्। आगामी मौद्रिक नीति तथा नियामकीय व्यवस्थाले यी चुनौती सम्बोधन गर्न सके लघुवित्त क्षेत्र थप सुदृढ हुने अपेक्षा गरिएको छ।

संक्षेपमाः

• कुल ५४ वटा लघुवित्त वित्तीय संस्था सञ्चालनमा (५१ रिटेल, ३ होलसेल)
• कुल कर्जा लगानी रु. ५ खर्ब २२ अर्ब ५ करोड
• कृषि क्षेत्रमा कर्जा प्रवाह रु. ३ खर्ब १ अर्ब ७८ करोड, कुल कर्जाको ६१.१८%
• कुल निक्षेप तथा बचत रु. २ खर्ब २३ अर्ब १६ करोड
• बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट लिएको कुल सापटी रु. २ खर्ब ३९ अर्ब ९० करोड
• समग्र क्षेत्रको खुद नाफा रु. ७ अर्ब ७ करोड
• औसत कोर क्यापिटल अनुपात १०.८६% र क्यापिटल फण्ड अनुपात १२.०२%
• औसत निष्क्रिय कर्जा (NPL) १०.७१% पुगेको छ
• औसत ROA १.४७% र ROE ११.५८%
• रिटेल लघुवित्तको औसत NPL ११.३२% रहेको छ
• सार्वजनिक निक्षेप संकलन गर्ने लघुवित्त दुईवटा मात्र छन्—निर्धन उत्थान र छिमेक
• होलसेल लघुवित्त (सानाकिसान, फर्स्ट माइक्रोफाइनान्स र आरएसडीसी) ले सर्वसाधारणबाट निक्षेप संकलन गर्दैनन्