बहादुर मजदूर नेता अलबर्ट आर. पार्सस (२० जून १८४८—११नोभेम्बर १८८७) ले शिकागोको अदालतमा बडो निर्भिकतापूर्वक र खुलस्तरुपमा बोल्दै भनेका थिए – मलाई सोधिएको छ कि मलाई फाँसी किन दिइदैछ, म बताउ । मलाई थाहा छ कि मेरा लागि फाँसीको फन्दा तयार भइसकेको छ र जल्लादले मेरोे प्रतिक्षा गरिरहेका छन् । फेरि पनि म मेरा कुरा राख्दछु ।
सन् १८८० को अमेरिकी जन गणनाले बताउँदछ कि अमेरिकामा १,६२, ००,००० मजदुर छन् यिनै ती मान्छे हुन् जसले सारा सम्पदाको निर्माण गर्दछन् । यदि कसैले यो यथार्थ सत्य स्वीकार गर्दैन भने उसले मजदुर आन्दोलन के हो भन्ने कुरा पनि थाहा पाउँदैन ।
ती मजदुर हुन् जोसँग आफ्नो श्रम शक्ति बाहेक बेच्नका लागि अरु केही बचेको छैन । तिनैको मेहनतलाई सम्पन्नशालीहरुले लुट्ने गर्दछन् र ऐश आराम गर्ने गर्दछन् । ती मानिसहरु उजाडिदो अर्थात केही नभएका मजदुर हुन्, यस कारण उनीहरु एक किसिमले त्यस्ता सम्पन्नशालीहरुका दास हुन् । म मजदुर हुँ र मजदुरहरुका लागि लड्दछु । आफ्ना मानिसहरुका बारेमा बोल्नु अपराध कसरी भयो ?
‘शिकागोको नागरिक संघ’, मालिकहरुको संगठन हो, जसले हामीलाई छिटो फाँसी दिन खोजिरहेको छ, अदालतमाथि पनि दबाब दिइरहेको छ, उनीहरुलाई यस मुद्दामा यत्तिका दिलचस्पी किन छ ? के तपाईले सोध्नु भयो ? तिनको भनाइ अ नुसार यदि ट्रायल चाँडै पूरा गरिँदैछ भन त न्याय कहाँ भयो?
यी मानिसहरुले हामीलाई लिञ्चिङ्ग गर्ने कुर गरिरहेका छन्, हामीलाई मारिदिने नारा पनि लगाइरहेका छन्, चिच्याइरहेका छन् र र तपाईले तिनलाइ नै महत्व दिइरहनुु भएको छ ! अनि यसरी महाशय तपाई निष्पक्ष कसरी हुनुभयो ? यो त भीडको न्याय हो । त्यसैले यदि मलाई फाँसी दिइन्छ भने त्यो न्याय होइन, संस्थागत हत्या हुनेछ ।
तपाईको न्यायका किताबहरु यस्त हतयाहरुबाट भरिएका छन्....यो न्याय होइन उल्टै मजदुर बर्गमाथि पूँजीवादी बर्गको हमला हो । तिनको सोचाई के छ भने मजदुरहरुको काम तिनीहरुसँग जीहजुरी अर्थात आत्मसमर्पण गर्नु मात्र हो। हामीसँग समानताको देखावटी कुरा गर्न पनि यिनलाई स्वीकार्य छैन ।
के तपाईहरु मान्नु हुन्छ कि मजदुरहरुका पनि केही प्रश्नहरु हुनसक्छन् ? म समाजवादी हुँ, के तपाई जान्न चाहनु हुन्छ समाजबाद के होे ? समाजबादको अर्थ हो उत्पादनका सबै साधनहरु र उत्पादनमाथि मेहनत गर्ने मजदुरहरुको समान हिस्सेदारी अर्थात साझा स्वामित्व !
मानव इतिहास निरन्तर विकसित भइरहेको छ, यसको बिकासक्रममा क्रान्तिकारी चरण आइरहन्छन्, त्यसलाई रोक्ने तपाईको नियन्त्रणको कुरा छैन । १७८९ र १७९३ को फ्रान्सेली क्रान्तिको बारेमा त तपाईले सुन्नु भएकै होला । जतिबेला सामन्ती ब्यवस्था ध्वस्त भएको थियो, यस्तै प्रकारका क्रान्तिहरु आउँदा दिनमा पनि हुनेछन् ।
पूँजी के हो, कसरी पैदा भयो ? यो सबै मजदुरहरुको श्रमको हिस्सा हो, जसको भुक्तानी उनहरुले पाएका छैनन् । श्रमको लूटलाई केही मानिसहरुले जम्मा गर्दै गए ।
फेरि अरु मजदुर तलबको दास बन्दै गए र पूँजीको पहाड बन्दै गयो । अनि त्यस पूँजीको सुरक्षाका लागि तपाईहरुले कानुनु बनाउनु भयो । मजदुरले आज के गर्न सक्तछन् ? उसले केवल आपलाई शोषण गर्ने शोषक चुन्न सक्तछन् । मजदुरहरुले यो दासता सधैंका लागि छाड्नु पर्नेछ। उनीहरुले आफ्नो उत्पादनको मालि बन्नु पर्नेछ र यसो भएरै छाड्छ ।
तपाईहरुका सञ्चार माध्यमहरुले बितेका दुइ महिनमा मेरा र मेरा साथीहरुको बारेमा यत्तिका बिष बमन गरिसकेको छ कि न्याय सम्भब छैन । मानौं हामी नरभक्षी जनावर हौं । मालिक बर्गका मानिसहरु शुरुदेखिनै हाम्रो आन्दोलनका बारेमा खुलमखुल्ला बोलिरहेका छन् कि‘‘यिनको सभालाई डाइनामाइटले उडाइदेऊ, जसबाट अन्य यस्ता मजदुर सभाहरुलाई शिक्षा मिलोस् कि तिनका बिरुद्ध के कस्तो कारबाही भयो ?
‘‘यी मजदुरका नेताहरुलाई सबक सिकाउ’’ के तपाईले सुन्नु भएको छ ?
यदि सारा सामाजिक सम्पदालाई मुठ्ठीभर मानिसद्वारा हत्याउने र सारा समाजलाई कंगालीको खाडलमा धकेल्ने कुरालाई देशको कानुनले उचित ठहराउँदछ भने यो कानुन होइन, धूर्तता हो जसको सम्मान गर्न सकिदैन ।.. तपाइँहरूले के सजाय दिनु हुन्छ मलाई थाहा छ । मैले केही गल्ती गरेको छैन । कुनै यस्तो काम गरेको छैन जसका कारणले मलाई पश्चाताप होस् । म आफ्नो भूमिकाप्रति खुशी छुु । समाजबाद जिन्दाबाद’’
शिकागोका अमर मजदुर शहीदले अदालतमा बोल्दै यो सशक्त कुरा राखेका हुन् । उनलाई शिकागोको जेलमा ११ नोभेम्बर १८८६का दिन फाँसी दिइयो । उनको कसुर के थियो भने उनले मजदुरहरुका लागि ८ घण्टको काम, ८ घण्टाको आराम र ८ घण्टाको मनोरञ्जनको अधिकारको माग गरेका थिए । पार्ससका अतिरिक्त ३ जना अरु मजदुर कार्यकर्ताहरुलाई त्यसै दिन फाँसीमा झुण्याइएको थियो ।
यो मिति ०९–१०–१८८६ का दिनको सेसन जज जोसफ गेरीको अदालतको कुरा हा मिति: ०९.१०.१८८६, शिकागो के सेसन जज जोसेफ गेरीकाे अदालतको परिदृष्य र परिसम्बाद हाे। शिकागोका अमर शहीदहरु सबैलाई उच्च सम्मान !
नेपालपत्र संवाददाता