नेपालपत्र संवाददाता
काठमाण्डौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो नौ महिना (साउन–चैत) मा नेपालको वैदेशिक व्यापार विस्तार भएको छ । भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार कुल वैदेशिक व्यापार १४.४० प्रतिशतले बढेर १७ खर्ब १३ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यस्तो व्यापार १४ खर्ब ९७ अर्ब ७२ करोड रुपैयाँ बराबर रहेको थियो ।
तथ्यांकअनुसार नेपालमा आयात र निर्यात दुवै बढे पनि आयातको हिस्सा अत्यधिक भएकाले व्यापार घाटा अझै उच्च अवस्थामा रहेको देखिएको छ । नौ महिनामा नेपालले १४ खर्ब ९० अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात गरेको छ । यो अघिल्लो वर्षको तुलनामा १३.८२ प्रतिशतले बढी हो । गत वर्ष सोही अवधिमा आयात १३ खर्ब ९ अर्ब रुपैयाँ बराबर थियो ।
यसै अवधिमा निर्यात पनि उल्लेख्य रूपमा बढेको छ । चालु आवको पहिलो नौ महिनामा नेपालबाट २ खर्ब २२ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ बराबरको वस्तु निर्यात भएको छ । अघिल्लो वर्षको तुलनामा निर्यात १८.४६ प्रतिशतले वृद्धि भएको हो । गत वर्ष सोही अवधिमा निर्यात १ खर्ब ८८ अर्ब रुपैयाँ बराबर थियो ।
निर्यातको वृद्धिदर आयातभन्दा उच्च देखिए पनि समग्र व्यापार संरचनामा आयातकै दबदबा कायम रहेको छ । फलस्वरूप व्यापार घाटा १३.०४ प्रतिशतले बढेर १२ खर्ब ६७ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा व्यापार घाटा ११ खर्ब २१ अर्ब रुपैयाँ थियो ।
तथ्यांकले नेपालको व्यापार संरचना अझै आयातमुखी रहेको स्पष्ट देखाएको छ । कुल व्यापारमा आयातको हिस्सा ८६.९९ प्रतिशत रहेको छ भने निर्यातको हिस्सा १३.०१ प्रतिशत मात्र छ । यद्यपि अघिल्लो वर्षको तुलनामा निर्यातको हिस्सा केही सुधार भएको देखिन्छ । गत वर्ष कुल व्यापारमा निर्यातको हिस्सा १२.५७ प्रतिशत थियो भने आयातको हिस्सा ८७.४३ प्रतिशत थियो ।
त्यस्तै, आयात–निर्यात अनुपातमा पनि सुधार देखिएको छ । अघिल्लो वर्ष ६.९६ रहेको अनुपात घटेर ६.६९ मा झरेको छ । यसको अर्थ प्रत्येक एक रुपैयाँको निर्यात हुँदा नेपालले अझै करिब ६ रुपैयाँ ६९ पैसाको वस्तु आयात गरिरहेको छ । यद्यपि यो अनुपात घट्नु सकारात्मक संकेतका रूपमा हेरिएको छ, किनकि निर्यातको वृद्धिदर आयातभन्दा तुलनात्मक रूपमा तीव्र रहेको छ ।
पेट्रोलियम पदार्थ, सवारी साधन, औद्योगिक कच्चा पदार्थ तथा उपभोग्य वस्तुको आयात बढ्नुले कुल आयात उच्च बनाएको संकेत गर्दछ । अर्कोतर्फ, प्रशोधित खानेतेल, धागो, जडीबुटी, तयारी पोशाक तथा विद्युत् निर्यातमा आएको वृद्धिले निर्यात विस्तारमा योगदान पुर्याएको देखिन्छ ।
