बुधबार, भाद्र ३ गते २०८३

नयाँ सौर प्रणालीको जन्मः अन्तरिक्षमा पहिलो पटक ‘ग्रह जन्म’को  प्रत्यक्ष अवलोकन !

श्रावण ६, २०८२ मंगलबार
नयाँ सौर प्रणालीको जन्मः अन्तरिक्षमा पहिलो पटक ‘ग्रह जन्म’को  प्रत्यक्ष अवलोकन !

 

वैज्ञानिकहरूले पहिलो पटक नवजात ताराको वरिपरि ग्रह निर्माणको आरम्भिक क्षण प्रत्यक्ष अवलोकन गर्न सफल भएका छन्। ओरियन तारामण्डलमा अवस्थित “हप्स–३१५” नामक यो नव तारा पृथ्वीबाट करिब १३०० प्रकाशवर्ष टाढा रहेको छ र यसको उमेर करिब दुई लाख वर्षको आसपास मात्र पुगेको छ । एएलएमए र जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोपको सहकार्यमा वैज्ञानिकहरूले ताराको वरिपरि रहेको धूलो र ग्यासको डिस्कभित्र उच्च तापमा बनेका सिलिकन मोनोअक्साइड र क्रिस्टलीय सिलिकेट जस्ता खनिज पदार्थहरूको उपस्थिती देखेका छन्। यी खनिजहरू ग्रह निर्माणको आरम्भिक संकेत मानिन्छन्।

अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यो अवलोकन सौर प्रणाली निर्माणको "टाइम जिरो" — अर्थात् सुरुको बिन्दु — मा आधारित छ। यस अवस्थालाई “ग्रह–विकासको बिहान” भनेर पनि व्याख्या गरिएको छ, किनकि यति प्रारम्भिक चरणमा ग्रह बनिरहेको देख्न अहिलेसम्म सम्भव थिएन। वैज्ञानिकहरूले देखेका संरचनाहरू 'प्लानेटेसिमल' भनिने ठूला धुलोका टुक्राहरू बन्ने संकेत हुन्, जसले आगामी लाखौं वर्षमा वास्तविक ग्रहहरूको आकार लिन्छन्। यस प्रकारको पहिलो प्रत्यक्ष प्रमाणले खगोलशास्त्रमा युगान्तकारी प्रगति ल्याएको छ।

यस खोजले हाम्रो आफ्नै सौर प्रणालीको उत्पत्तिको अध्ययनलाई नयाँ दृष्टिकोण दिने अपेक्षा गरिएको छ ।  यदि हप्स–३१५ मा ग्रहहरू यस्तै तरिकाले बनिरहेका छन् भने, ब्रह्माण्डका अन्य ताराहरूमा पनि यस्तै प्रक्रिया आम हुन सक्छ भन्ने सम्भावना बलियो हुन्छ। वैज्ञानिकहरू अब यस प्रविधिको प्रयोग गरी अन्य नवजन्मेका ताराहरूमा पनि यस्ता प्रणालीहरूको खोजी गर्न लागिपरेका छन्। यस ऐतिहासिक उपलब्धिले ब्रह्माण्डको रहस्यमय उत्पत्तिको खोजमा नयाँ ढोका खोलेको छ। एजेन्सीहरु।