संयुक्त राष्ट्र संघ (United Nations) को निरीहता हालको विश्व परिप्रेक्ष्यमा व्यापक छलफलको विषय बनेको छ। यसको स्थापना सन् १९४५ मा दोस्रो विश्वयुद्धपछि गरियो, प्रमुख उद्देश्यहरुमा शान्ति कायम राख्नु, अन्तर्राष्ट्रिय विवाद समाधान गर्नु, मानव अधिकारको संरक्षण गर्नु,  तथा आर्थिक विकासलाई प्रवर्द्धन गर्नु रहेका थिए। तर, आजको दिनमा संयुक्त राष्ट्र संघले यी उद्देश्यमध्ये धेरैमा प्रभावकारी रूपमा काम गर्न नसकेको ठानिन्छ। खाश गरेर युक्रेन युध्दको शान्तपूर्ण समाधान र प्यालेस्टिनहरूमाथि गरिएको बर्बर नरसंहारकारी हत्या र मानबीय संकट रोक्न नसकेकमा यो बिश्व संस्थाको आजको दिनमा संयुक्त राष्ट्र संघले यी उद्देश्यमध्ये धेरैमा प्रभावकारी रूपमा काम गर्न नसकेकोमा आलोचना भइरहेको छ

संयुक्त राष्ट्र संघको निरीहता प्रायः निम्न कारणहरूसँग सम्बन्धित देखिन्छ:

१. सुरक्षा परिषद्को संरचनागत समस्या:

संयुक्त राष्ट्र संघको सबैभन्दा शक्तिशाली निकाय, सुरक्षा परिषद्, पाँच स्थायी सदस्यहरू (P5) – संयुक्त राज्य अमेरिका, रूस, चीन, फ्रान्स, र बेलायत – ले वर्चस्व कायम गरिरहेका छन्। यी स्थायी सदस्यहरूलाई 'वीटो' अधिकार प्राप्त छ, जसको कारण एक सदस्यले कुनै पनि महत्त्वपूर्ण प्रस्तावलाई रोक्न सक्छ। उदाहरणका लागि, रुस र चीनले केही मुद्दामा संयुक्त राज्य अमेरिका र युरोपेली राष्ट्रहरूको विरोध गर्दा वीटो प्रयोग गरेका छन्, जसले गर्दा विवाद समाधान प्रक्रिया ठप्प हुन गएको छ। यो प्रणालीले शक्तिशाली राष्ट्रहरूको स्वार्थलाई प्राथमिकता दिन्छ, जसले गर्दा संयुक्त राष्ट्र संघ निरीह देखिन्छ।

२. धनी र शक्तिशाली राष्ट्रहरूको प्रभुत्व:

संयुक्त राष्ट्र संघमा धनी राष्ट्रहरूको प्रभाव अत्यधिक छ। धेरैजसो निर्णय र प्रक्रियामा आर्थिक रूपमा सम्पन्न राष्ट्रहरूको स्वार्थ हावी हुन्छ। यसले गर्दा विकासशील वा गरीब राष्ट्रहरूको आवाज कमजोर हुने र वास्तविक समस्या समाधान गर्न कठिनाई हुने गर्छ।

३. आधुनिक समस्याहरूको सामना गर्न असक्षमता:

आजका विश्वव्यापी समस्याहरू, जस्तै जलवायु परिवर्तन, साइबर अपराध, प्रवास, र आतंकवाद, तीव्र रूपमा बढिरहेका छन्। तर, संयुक्त राष्ट्र संघको संरचना र विधिहरू अझै पुराना छन् र ती समस्याहरूसँग जुझ्न पर्याप्त गतिशील देखिँदैनन्। यो संस्थाले आवश्यक सुधार गर्न नसकेको र विश्वका जटिल मुद्दाहरूमा तुरुन्त र प्रभावकारी कदम चाल्न असमर्थ भएको स्पष्ट हुन्छ।

४. विश्वव्यापी राजनीतिक ध्रुवीकरण:

हालको विश्वमा ध्रुवीकरण बढ्दो छ। प्रमुख शक्तिहरूबीचको प्रतिस्पर्धा, जस्तै संयुक्त राज्य अमेरिका, चीन, र रुसबीचको तनाव, अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यमा बाधा पुर्‍याउँछ। संयुक्त राष्ट्र संघले यी शक्तिहरूबीचको तानाबाना मिलाउन निकै कठिनाईको सामना गरिरहेको छ।

५. आर्थिक तथा मानवीय संकटहरूमा कमजोर प्रतिक्रिया:

सीरिया, यमन, म्यानमार, र अन्य धेरै स्थानमा द्वन्द्व र मानवीय संकटहरूमा संयुक्त राष्ट्र संघले प्रभावकारी भूमिका निर्वाह गर्न नसकेको आरोप लागिरहेको छ। शरणार्थी समस्या, हिंसात्मक द्वन्द्व, र महामारीका अवस्थामा पनि संयुक्त राष्ट्र संघले द्रुत र ठोस निर्णय लिन नसक्नुले यसको निरीहता प्रकट गर्छ।

बर्तमान विश्वको चित्रण:

अहिलेको विश्वको स्थिति अस्थिर र अनिश्चित देखिन्छ। ठूला शक्तिहरूबीचको प्रतिस्पर्धा बढ्दै गएको छ, जसले नयाँ शीतयुद्धको रूप लिँदै गएको आभास दिन्छ। चीनको उदय, रूस-युक्रेन युद्ध, मध्य पूर्वको द्वन्द्व, र एशियामा आर्थिक प्रभुत्वका लागि भइरहेको प्रतिस्पर्धाले विश्वव्यापी तनाव बढाइरहेको छ। यसैबीच, जलवायु परिवर्तन र महामारीजस्ता विश्वव्यापी चुनौतीहरूले मानवताको दीर्घकालीन भविष्यलाई नै खतरामा पारेका छन्।

यस परिप्रेक्ष्यमा, संयुक्त राष्ट्र संघको प्रभावशीलता र यसका उद्देश्यहरू पूरा गर्ने क्षमता निकै सीमित देखिएको छ।