शनिबार, आश्विन १७ गते २०८३

रासायनिक मलखादबाट  बढ़दो अनेक खतरा

आषाढ ११, २०८० सोमबार
रासायनिक मलखादबाट  बढ़दो अनेक खतरा

अब कृषि बैज्ञानिकहरु स्वयं भन्न थालेका छन् कि रासयनिक मलखादको अत्याधिक उपयोगबाट केवल बालीनाली मात्र प्रभावित हुने होइन त्यसबाट जमिनको स्वास्थ्य, त्यसबााट उत्पन्न भएको अन्नपात, तरकारी र फलफूल र घाँस समेतले माानिस तथा पशु पंक्षीको स्वास्थ्यका साथै पर्यावरणमा पनि अत्यन्तै प्रतिकूल असर पर्दछ । अन्न र सागसब्जीका माध्यमले बिशाल’ रासायनिक तत्व मानिसको शरीरमा प’ग्नजानाले त्यसबाट मानिसहरु बिभिन्न किसिमका भयानक रोगहरुको शिकार बनिरहेका छन् ।
उर्बर जमिन र  किसानलाई पनि मार्दै छ कीटनाशकले 
सेण्टर फर साईन्स एण्ड इन्भारोण्मेण्टले दिएको प्रतिबेदनले रासायनिक मलको बढ्दो उपयाोगका काकरण ३० प्रतिशत जमिन बाँझो बन्ने संघारमा पुगेको छ । यूरियाको उपयोगको दुष्प्रभावको अध्ययनका लागि स्थापित सोसाइटी अफर कञ्जरभेशनले यूरीयाले जमिनको स्वास्थ्यका लागि घातक बताएको थियो ।
 रासायनिक मलखाद तथा कीट नाशहरुको सहायतबाट खेतीको आरम्भ यूरोपमा औद्योगिक क्रान्तिसँगै भएको थियो । त्यसको उदेश्य थियो कम जमिनबाट अधिकतम उत्पादन हासिल गर्ने । पछिबाट तिनको नक्कल गर्दै बिकासशील देशहरुले पनि औद्योगिकरण र आधुनिक खेतीलाई नै बिकासको पर्याय मान्न थाले । रासायनिक मलको खपत बढ्न जाँदा जहाँ एकतिर कृषिमा लागत बढ्यो भने त्यही अर्कोतिर उत्पादकतमा गिरावट आउन जानाले किसानको लाभमा कमी आउन थाल्यो 
. यूरीयाको अत्यधिक उपयोगले नाइट्रोजन चक्रलाई पनि न«राम्रोसँ प्रभावित गरेको छ । यो चक्र बिग्रन जाँदा त्यसको दुष्परिणाम केवल माटो, पानीसम्म मात्र सीमित रहेन, नाइट्रस अक्साईडकोरुपमा यो एउटा ग्रीनहाउस ग्यास पनि हो र बिश्व जलवायु परिबर्तनमा यसको ठूलो हात रहेको छ । त्यसैले जथाभावी असन्तुलित किसिमले रासायनिकम मल र कीट तथा रोगनाशक बिषादीहरुले प्रकृति र  मानब स्वास्थ्यमै भयंकर खतरा देखिएकोले यसको उपयोग घटाउन, रोक्ने र प्राकृति जैबिक खेतीपातीका उपायहरु बिकसित गर्ने अबलम्बन गर्ने बाटो लाग्न ढिलो भइसकेको कृषि बैज्ञानिकहरु बताउँदछन्