आज चैत्र २६ गते देशमा बाम-लोकतान्त्रिक शक्तिको नेतृत्वमा नेपाली जनताको ऐतिहासिक संयुक्त जन आन्दोलनको बलमा राजाद्वारा नेतृत्व गरिएको निरंकुश सामन्ती अधिनायकबादी पञ्चायती ब्यबस्था अन्त्य भएर पुनः बहुदलीय ब्यवस्थाको स्थापना भएको दिन ! यो पनि निश्चय नै नेपाली जनताको आन्दोलनले आंशिक बिजयको दिन हो । नेपाली जनताको मनोबल बढाएको दिन हो । यद्यपि यो आन्दोलनको सामर्थ्य र सीमा निश्चित नै थियो । त्यसबाट धेरै बढी अपेक्षा र आशा गर्ने आधारहरु बिकसित भइसकेका थिएनन् । हुन त सात सालदेखि ६३ सालसम्मका नेपाली जनताले सिर्जना गरेका तीनवटा आन्दोलनहरु कै चरित्र हेर्ने हो भने पनि ती सबै आमूल क्रान्तिकार पिरिवर्तनको दायराभन्दा बाहिर सम्झौतामै टुंगिएको प्रष्टै देखिन्छ । यसले राजनीतिक शक्ति सन्तुलन, जन चेतनाको स्तर र समग्रगमा नेपालको राजनीतिक बिकासको चरणलाई नै अर्थ्याउँदछ ।

 आमूल परिवर्तनको चरणमा आन्दोलन बिकसित हुन पर्ने मनोगत इच्छा र हुन हुन नसेको बस्तुग अबस्थाले समेत पुरानै रोग बल्झिएर नेपालको समग्र, सार्थक र अग्रगामी बिकासले फड्को मार्न नसकेको कुरा पनि आज मध्य दिउसको घाम जत्तिकै र्छलङ्ग छ । खाशगरी आंशिकरूपमा प्राप्त भएका आन्दोनलका उपलब्धीहरू र  भएका अग्रागामी राजनीतिक सुधार र परिवर्तनहरुलाई जनता र राष्ट्रको हितमा समर्पित र ब्यवस्थित गर्न नसक्दा परिवर्तन पछि परिवर्तनका सम्वाहक मानिएका शक्ति र दलहरुमै ब्यापक बिकृति र बिसंगति देखापर्ने गरेको र राजनीति आदर्श, बिचार, सिद्धान्त, नीति र नैैतिकताको आधारबाट बिचलित भएर अनेक बिकृति र  बिसंगतिले आक्रान्त पार्ने गरेको पीडा नै आजको यथार्थ हो । त्यसैले पछिल्लो जीत पनि पहिले जस्तै कतै हारकै सेरोफेरोमा रुमल्लिने त होइन भन्ने सन्देह ब्याप्त छ बिकृति र बिसंगित बढिरहेकाे छ। किनभने सत्तामा पुगेका दलहरुको प्रबृत्ति मूलतः पुरानै र जनबिरोधी छ । दूरगामी राष्ट्रिय हित र जनतासँग नँगासिएको राजनीति देशमा चले पछि फेरि पनि समस्या काँचै कचल्टै रहने कुरा निश्चित छ ।

 बास्तबमा याे बर्ग सन्तुलनमा ब्यापक परिबर्तन ल्याउन सक्ने उच्च क्षमताकाे संघर्ष थीएन । त्यसैले याे उपरी ढाँचा (super structure) मा परिबर्तन भए पनि आधार (base)मा परिबर्तन नभएको स्थितिको परिणति र परिदृष्य बर्तमान परिस्थिति हो । यसले आजको परिबर्तनको दिशा र बाटोको समेत प्रष्ट बोध गराउँदछ । अतः परिवर्तनकामी शक्ति र सचेत जनताले यो कुराबाट शिक्षा लिएर अग्रगामी परिबर्तनकारी नीति, नैतिकता, इमानदारीताको राजनीतिक सँस्कृति बिकास गर्ने बाटो लिनु अपरिहार्य भएको छ । यस प्रकारको साहस, इच्छाशक्ति र संंकल्प बिना परिवर्तनलाई सही किसिले अघि बढाउन, संस्थागत गर्न र जन आन्दोलनले दिएको दिशानिर्देश र आवश्यकता अनुरुप अघि बढ्न तथा नेपाली समाजलाई उच्च चरणको बिकासतर्फ समग्ररुपमा डोर्‍याउन सकिने स्थिति फेरि पनि नबन्ने कुरा प्रष्ट छ  र दिनदिनै अझ प्रष्ट भइरहेकाे छ ।  यस प्रकारको साहस, इच्छाशक्ति र संंकल्प बिना परिवर्तनलाई सही किसिले संस्थागत गर्न र जन आन्दोलनले दिएको दिशानिर्देश र आवश्यकता अनुरुप अघि बढ्न तथा नेपाली समाजलाई उच्च चरणको बिकासतर्फ समग्ररुपमा डोर्‍याउन सकिने स्थिति फेरि पनि नबन्ने कुरा प्रष्ट छ र दिनदिनै अझ प्रष्ट भइरहेकाे छ । आजको दिनले अग्रगामी परिबर्तनका सम्वाहक शक्ति र सचेत जन समुदायमा यो कुरा आत्मसात गर्ने सत्प्रेरणा देओस् !