शनिबार, आश्विन २४ गते २०८३

सन्तोषकुमार पोखरेलः रूसी महासंघका लागि एकजना योग्यतम राजनयिक ब्यक्तित्व


आश्विन २२, २०८३ बिहीबार
सन्तोषकुमार पोखरेलः रूसी महासंघका लागि एकजना योग्यतम राजनयिक ब्यक्तित्व

अहिले  रुस लगायत बिभिन्न देशका लागि नेपाली राजदूतहरूको रिक्त पद भर्ने तयारी भइरहेको कुरा प्रकाशमा आएको छ । यस सन्दर्भमा एकजना अद्वितीय योग्यता, सांस्कृतिक निपुणता र रुसी जनताको सच्चा स्नेह बोकेको एउटा नाम स्पष्ट रूपमा उभिन्छ ः त्यो नाम हो – सन्तोष कुमार पोखरेल — उनी हुन् – विश्वव्यापी रूपमा प्रशंसित बहुभाषिक कवि, लेखक, अनुवादक र इन्जिनियर । यी सबै कुरा केलाउँदा रुसी महासंघका लागि राजदूत पदमा उनको उम्मेदवारी सर्बथा सार्थक र योग्यतम देखिन्छ ।
 रुसमै गढेको उच्च शिक्षा

poetsantos.jpg


   हुन पनि पोखरेल रुसका लागि नयाँ अनुहार होइनन्। पेशाले वरिष्ठ सिभिल इन्जिनियर उनले मस्कोको रुसी मैत्री विश्वविद्यालयबाट सिभिल इन्जिनियरिङ (जलविद्युत) मा स्नातकोत्तर पूरा गरेका छन् र करिब सात वर्ष रुसमै बिताएका छन्। उनको रुसी भाषा दक्षता केवल शैक्षिक होइन—यो जीवित अनुभवबाट आर्जित छ, जसले उनलाई आफ्नो आयोजक राष्ट्रको भाषा र संस्कृतिमा दुर्लभ र प्रामाणिक पकड दिएको छ।  
विश्वव्यापी साहित्यिक राजदूत र विचारक
   पोखरेलको विश्वव्यापी प्रतिष्ठा असाधारण छ। एक दर्जन पुस्तकका लेखक उनी नेपाली, अंग्रेजी, हिन्दी र रुसी भाषामा लेख्ने बहुभाषिक कवि हुन्, जसका रचनाहरू ३९ भाषामा अनुवाद भइसकेका छन्। कूटनीति र दर्शनसम्बन्धी उनका निबन्धहरू विचारोत्तेजक छन्, जसले उनलाई अन्तर्राष्ट्रिय मामिला र मानवीय समझदारीको गम्भीर स्वरका रूपमा चिनाउँछन्। उनलाई रुसको प्रतिष्ठित गोल्ड फेदर अवार्ड “ब्युटी अफ रुस” नामक रुसी कविताका लागि, सोभियत संघको लेखक संघको म्याक्सिम गोर्की पुरस्कार, एन्टन चेखभ अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार र निकोलाई गोगोल अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार प्रदान गरिएको छ। 
जन कूटनीतिको सम्मानले प्रतिष्ठित 
कजाकिस्तानले उनलाई जनकूटनीति पुरस्कार (पिपल्स डिप्लोमेसी अवार्ड) ले सम्मानित गरेको छ, त्यसले अन्तर्राष्ट्रिय मित्रता र सांस्कृतिक सेतु निर्माणमा उनको योगदानलाई मान्यता दिएको छ। युनिभर्सल पिस फेडरेशनले उनलाई शान्तिका लागि राजदूतको उपाधि दिएको छ, जसले विश्व शान्तिका लागि उनको निरन्तर वकालतलाई स्वीकार गर्दछ। यी केवल औपचारिक उपाधिहरू होइनन्—यी ती प्रमाण हुन्, जसले उनलाई विश्व मञ्चमा नेपालको अनौपचारिक सांस्कृतिक राजदूतका रूपमा पहिल्यै स्थापित गरिसकेका छन्

xi-trump.jpg
   रुसी साहित्यिक समुदायसँग गहिरो सम्बन्ध 
  आज कुनै पनि नेपालीको रुसको साहित्यिक संसारसँग पोखरेलजत्तिको गहिरो सम्बन्ध छैन। पोखरेललाई दागेस्तानको लेखक संघ ले आफ्नो स्थापनाको ९०औँ वार्षिकोत्सव र रसुल गम्जातोभको जन्मशताब्दी समारोहमा व्यक्तिगत रूपमा निमन्त्रणा गरेको थियो, जहाँ उनलाई न्यानो आतिथ्य र श्रद्धासाथ स्वागत गरिएको थियो। उनी मस्कोको रुसी लेखक संघ सँग प्रत्यक्ष संलग्न भएका छन्, विश्व लेखक संघहरूको महासभामा सहभागी भएका छन् र त्यसको कविता तथा साहित्यिक अनुवाद समितिमा नियुक्त भएका छन्। उनले गम्जातोभको कालजयी कृति “झुराभ्ली” (“द क्रेन्स”) लाई अंग्रेजी र नेपालीमा अनुवाद गरेका छन्, जसले दुई राष्ट्रबीचको सांस्कृतिक सम्बन्धलाई गहिरो बनाएको छ। उनी रुसमा केवल परिचित मात्र होइनन्—उनलाई त्यहाँ स्वागत गरिन्छ।

xi-trump.jpg
   शान्तिकर्मीको प्रतिष्ठा
   पोखरेल एक सच्चा शान्ति अभियन्ता हुन्। उनको नैतिक साख पनि उत्तिकै बलियो छ। रुस–युक्रेन द्वन्द्व शुरु हुनुअघि नै उनले सार्वजनिक रूपमा शान्तिको अपिल गरेका थिए, र उनका युद्धविरोधी कविताहरू विश्वभर अनुवाद भई वाचन गरिएका पनि छन् । उनी त्यस्ता व्यक्ति हन्, जसले राजनीतिक पदबाट होइन, सिद्धान्त र निष्ठाबाट सम्मान कमाएको छ । बास्तबमा   नेपाल–रुस सम्बन्धका लागि यस्तै दूत आवश्यक छ, जसले रुसी भाषा बोल्न, संस्कृति बुझ्न र रुसी जनताको सम्मान जित्न सक्छ।   पोखरेलमा यी तीनै गुण विद्यमान छन्। मस्कोमा उनको शिक्षा, रुसमा उनको साहित्यिक प्रतिष्ठा, कूटनीति र दर्शनमा उनका विचारोत्तेजक निबन्ध, कजाकिस्तानबाट प्राप्त जन कूटनीति पुरस्कार, र रुसका अग्रणी लेखकहरूसँगको सच्चा सम्बन्धले उनलाई मस्कोमा नेपालको कूटनीतिक उपस्थिति राम्रोसँग उठाउन र अघि बढाउन अद्वितीय रूपमा योग्यतम बनाउँछ। वास्तवमा उनी नेपालका एक प्रतिभाशाली राष्ट्रिय सम्पदा बनिसकेका छन् जसले कूटनीतिको काम पहिल्यै गरिसकेका छन् । राज्यले रुसका लागि उनलाई यो जिम्मेवारी सुम्पदा समयानुकूल र उपयुक्त हुने देखिन्छ ! बाँकी सरकारकै परराष्ट्र सम्वन्ध सम्वन्धि सुझबुझ र संबेदनशीलतामा भरपर्दछ ।