संयुक्त राष्ट्र संघले अन्तर्राष्ट्रीय समुदायसाँग महिला समुदायो जीवन, स्वास्थ्य र अधिकारहरुको रक्षाक ालगि ठोस कदम उठाउन आह्वान गरेको छ । अधिकारीहरुले संयुक्त राष्ट्र संघ सुरक्षा परिषदलाई बताएका छन् कि महिलाइहरु युद्ध र संघर्षको पहिला शिकार हुन्छन् तर कूटनीतिक बार्ताहरुमा उनीहरुलाई बहुतै कम प्रतिनिधित्व दिइने गरिन्छ । उनीहरुले अन्तर्राष्ट्रिय समुदायासँग महिलाकका अधिकारहरुको रक्षाका लागि थप उपाय गर्न आग्रह गरेकाछन् ।
यो बिषय अन्तर्राष्ट्रिय महिला दिवसकोा अवसरमा संयुक्त राष्ट–महिला कार्यकारी निर्देशकसीमा बहाउसले बिश्व समुदायासँग बिश्वभरीका महिलााहरुको जीवन, स्वास्थ्य र अधिकारहरुकाकको रक्षाका लागि अझ बढी प्रयास गर्नु पर्ने आवश्यकता रहेको उल्लेखगरिन् ।
महिलाहरुको सहभागितामा कमी

संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदमा महिला, शान्ति र सुरक्षाका बिषयको एउटा छलफलाई सम्बोधन गर्दै बहाउसले भनिन् –‘हामीले स्मरण गर्नु पर्दछ कि हामीले न त शान्ति बार्ताको मेचमा बसेका मानिसरुमा कुनै खाश परिबर्तन गरेका छौं न त मानिसहरुको उपचारमा नै कुनै परिबर्तन गरेका छैं । न महिला तथा किशोरी बिरुद्ध अत्याचार गर्ने अपराधीरुलई सजाय पनि दिलाउन सकेका छौं’ ।
यूएनले अफगानिस्तानमा ‘लैंगिक भेदभाव’को उल्लेख गर्दै भनिन् कि अगष्ट २०२१ म तालिबान सत्तामा आए यतादेखि महिलाहरुलाई सार्बजनिक जीवनबाट बाहिर राखिएको छ । बिश्वबिद्यालयहरु, पार्कहरु र नोकरीरुबाट महिलाहरुलाई हटाइएको छ । उनले भनेकी छन् –‘अफगानिस्तान महिलाहरुका अधिकारहरुमाथि प्रतिबन्ध लगाउने सबैभन्दा चरम उदाहरणहरुमध्येमाा एउटा देश हो तर यसो गर्ने एक मात्र देश भने होइन’ ।
शान्ति नै समाधान हो
यस सम्बन्धमा उनले थप भनेकी छन् भने यूक्रेन–रुस युद्धले गर्दा यूक्रेनका जुन ८० लाख मानिसहरुले देश छोड्न बाध्य हुनुपरेको छ तीमध्ये ९० प्रतिशत महिला र बच्चाहरु नै छन् जबकि यूक्रेनमा लाखौं बिस्थापित मानिसहरुमा लगभग ७० प्रतिशत महिला र किशोरीहरु मात्र छन् ।
कार्यकारी निर्देशक बहाउसले भनेकी छन् ‘यस प्रकृयामाा महिलारुलाई सामेल गर्नुका साथै शान्ति नै एकमात्र समाधान हो’ । उनले बिश्व नेताहरुलाई बर्ष २००० मा अपनाइएको ऐतिहासिक संयुक्त राष्ट्र संघ सुरक्षा परिषदको प्रस्ताव अनुरुप काम गर्न आग्रह गरिन् जुन प्रस्तावमा संघर्ष रोकथाम र समाानमा महिलाहरुको भूमिकाका बारेमा प्रकाश पारिएको छ ।
संयुक्त राष्ट्र संघमा अमेरिी राजदूत लिण्डा थोमस ग्रीनफिल्डले पनि यस्तै भावना ब्यक्त गरिन् । उनले भनिन् –‘म बिश्व भरमा ईरान, अफगानिस्तान, यूक्रेनको रुसले कब्जा गरेको क्षेत्र र बिश्वका अरु बिभिन्न स्थानमा हुने गरेका हिंसा र उत्पीडन तर्फ ध्यान अकर्षित गर्दछु’ ।
लैंगिक समानताको सपना कहिले पूरा होला ?
यसभन्दा पहिला संयुक्त राष्ट्र संघका महासचिव अन्तोनिया गुत्तेरसले छलफलको आरम्भ गर्दै चेतावनीको स्वरमा भनेका थिए कि महिलाहरुका अधिकारहरुमाथि बिश्व प्रगति ‘हाम्रो आँखाको सामुबाटै गायब भइरहेका छन् र लैंगिक समानताको मायावी लक्ष प्राप्त गर्नमा अझ प्रगति भइरहेको छ’ उनीहरुले के पनि भनेका छन् भने लैंगिक समानता हासिल गर्नमा तीन शताब्दी लाग्नेछ । उनले थप भनेका छन् –‘पूरै बिश्वमा महिलहरुका अधिकारहरुको शोषण भइरहेको छ र उनीहरुका अधिकार कुल्चिएका छन्’ ।
यस सम्बन्धमा महासचिव गुत्तेरसले भनेका छन् कि दशकौं लगाएर प्राप्त भएको प्रगति हाम्रो आँखैका अगाडिबाट ओझेलमा परिरहेको छ । यस सम्बन्धमा उनले बिशेषरुपमा तालिबान शासित अफगानिस्तानमा गम्भीर स्थितिका बारेमा प्रकाश पार्दै भनेका छन् – जहाँ ‘महिला र किशोरीहरु सार्बजनिक जीवनबाट बेपत्ता भएका छन्’ ।
यद्यपि यस सम्बन्धमा उनले अरु देशको भने नाम लिएनन् तर के कुरामा बिशेष जोड दिए भने ‘बिभिन्न ठाउँहरुमाा महिलाहरुको यौनिक र प्रजनन अधिकारहरुलाई फिर्ता लिइदै गरेको छ र कतिपय देशहरुमाा स्कूल जाने बालिका या किशोरीरुलाई अपहरण गर्ने गरिन्छ र उनीहरुमाथि हमलाको सामना गर्नुपर्नेे जोखिम हुन्छ’ ।
यसका साथै उनले भनेका छन् –‘सदीयौंदेखि पितृसत्ता, भेदभाव र हानीकारक रुढीहरुले बिज्ञान र प्रबिधिमा एउटा ठूलो लैंगिक अन्तर पैदा गरेको छ’ । उनले बिश्वभरीका सरकारहरु, नागरिक समाज र नीजी क्षोत्रबाट लिंग–केन्द्रित शिक्षा प्रदान गर्ने, कौशल प्रशिक्षणमा सुधार गर्ने र डिजिटल लिंग बिभेदलाई पाट्ने बिषयमा बढी लगानी गर्नका लागि सामुहीक प्रयास गर्न आह्वान पनि गरेका छन् ।
बिभिन्न श्राेत
नेपालपत्र संवाददाता