Monday, 06 April, 2020    |    २०७६ चैत्र २४ गते , सोमवार

चीनबाट सारा बिश्वभरी यसरी फैलियो चीया


२०७६ फाल्गुन २८ गते , बुधवार प्रकाशित

 चीयाको  यात्रा चीनबाट

       आजभन्दा ५००० बजार बर्ष पहिला चीनबाट आरम्भ भएको अहिलेसम्मको इतिहासले दर्शाएको छ । त्यतिबेला चीनका मानिसहरुले एउटा झाडीका नरम पातहरु र मुनाहरुलाई पानीमा उमालेर त्यसको बास्नादार हल्का टर्रो स्वादयुक्त चीयाको पहिलो चुस्की  लिएका थिए । चीनीयाँ भाषाका दुबै प्रचलित रुप – मेण्डरिन र केण्टनिज– चीनीयाँ भाषामा यो चीयालाई ‘च’ नै भनिन्थ्यो । तर फूचान, मलेशिया, इण्डोनेशिया र ताइवानमा बोलिने गरेको मिनान नाको चीनी भाषामा भने यसलाई ‘ते’ भनिन्थ्यो ।त्यसको चाढे चार हजार बर्ष पछि जब चीया जल तथा थल मार्गबाट पश्चिमतर्पm लान थालियो यसलाई पश्चिममा केही भिन्न नामले पुकार्न थालियो ।

       १६औं शताब्दीमा पुर्तगाली ब्यापारीले यो जटीबुटी पेयलाई लिएर मकाओको तर्फबाट गुज्रदै गर्दा त्यहाँबाट उनल यसका अन्य बिभिन्न नामहरु पनि सुने र ती नामलाई पनि लगेर गए। ती नामहरुमा ‘चा’‘  ‘शाय’ र ‘चोय’ जस्ता नामहरु उल्लेख्य रहे । सतह  मार्गान अर्थात् मध्य एशिया र रुसमा यसलाई ‘चाई’ या ‘चे’ नामले जानियो । डच ब्यापारीहरुले स्पेन, फ्रान्स, जर्मन र इटली समेत पूरै पश्चिमी यूरोपमा चीयाको बजार खडा गरे । तिनले चीया फूचान इलाकाबाट ल्याउने गर्दथे । उदाहरणका लागि उनीहरुले यो चीयाका लागि ‘त’, ‘थ’ र ‘ते’ जस्ता नामको प्रयोग गर्न थाले । चीयाका लागि ती नयाँ ठाउँहरुमा ‘टे’ या ‘ते’ शब्द बढी मन पराउन थालियो र त्यही शब्द बिस्तारै बिस्तारै पछि गएर ‘टी’ शब्दमा परिणत भयो ।


   नेपालीमा हामी यसलाई चीया भन्ने गर्दछौं । मैथिली र भोजपुरी भाषमा ‘चाह’ उच्चारण गरिन्छ । भारतमा आमरुपमा ‘चाय’ भनिने गरिएको छ भने भारतका कुमाऊनी र मराठी भाषामा चीयालाई ‘चहा’ भनिन्छ भने पञ्जाबी भाषामा ‘चा’ प्रयोग गरिन्छ । यसरी एक ठाउमा आरम्भ भएको चीया बिभिन्न ठाउँमा पुग्दा त्यसको नाममा केही भिन्नता आएको देखिन्छ । तर बिश्वभरी नै प्रचलनमा रहेको यो चीया भने सबैको परिचित पेय पदार्थ हो ।  

लोकप्रिय

img-4.gif

सम्बन्धित समाचार


Leave a Comment

9f5e7db1d677b1906a34b1e17e0be317.gif